Wonen is een belangrijk onderdeel van brede welvaart. Daarbij gaat het niet alleen om de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, maar ook om de vraag of de woning aansluit bij de woonbehoeften van inwoners en om de kwaliteit van de woonomgeving. In deze analyse staan zowel de objectieve woonsituatie, zoals de woningvoorraad en betaalbaarheid, als de subjectieve beleving van wonen centraal. Daarbij komen de tevredenheid met de woning en woonomgeving, verhuiswensen en -redenen, en ervaren veranderingen in de leefbaarheid aan bod.

Volgens het CBS¹ telde de provincie Utrecht in 2025 ruim 620 duizend woningen. Tussen 2021 en 2025 nam de woningvoorraad met 4,4 procent toe. Van alle woningen bestaat 58 procent uit koopwoningen en 42 procent uit huurwoningen. Binnen de huursector is 64 procent in bezit van woningcorporaties. Utrecht heeft, vergeleken met andere Randstedelijke provincies Noord-Holland (49 procent) en Zuid-Holland (47 procent), relatief weinig huurwoningen.

De waarde van de woningen in Utrecht ligt hoog. In 2026 bedroeg de gemiddelde WOZ-waarde 534 duizend euro,² tegenover 439 duizend euro landelijk. Daarmee heeft Utrecht de hoogste gemiddelde WOZ-waarde van alle provincies. De gemiddelde WOZ-waarde nam tussen 2025 en 2026 met 54 duizend euro toe, een van de grootste stijgingen van alle provincies.

x 1000

Bron: CBS. 

Een andere indicator voor de betaalbaarheid van wonen is de woonquote. Volgens cijfers van het CBS³ is de gemiddelde woonquote in Utrecht gedaald van ruim 27 procent in 2015 naar 21,8 procent in 2024. Daarmee ligt de woonquote onder het landelijk gemiddelde en duidelijk lager dan in Noord-Holland (23,8 procent) en Zuid-Holland (22,9 procent). Dit laat zien dat huishoudens in Utrecht gemiddeld een relatief kleiner deel van hun besteedbaar inkomen aan woonlasten besteden dan huishoudens in veel andere (stedelijke) provincies, ondanks de relatief hoge woningwaarden.

De tevredenheid met de woning of woonruimte en de directe woonomgeving behoort tot de hoogst gewaardeerde aspecten van het leven binnen de provincie Utrecht. Inwoners beoordelen hun woning gemiddeld met een 7,8 en hun directe woonomgeving met een 7,6. Ruim 83 procent is tevreden met deze aspecten en slechts een klein deel ontevreden (4 procent). De tevredenheid met de woning en woonomgeving ligt hiermee hoger dan die met bijvoorbeeld de financiële situatie, gezondheid of veiligheid. Dit wijst erop dat inwoners van de provincie Utrecht over het algemeen zeer positief zijn over zowel hun woonsituatie als de omgeving waarin zij wonen. Tegelijkertijd laten de analyses zien dat deze tevredenheid niet voor iedereen gelijk is.

Of mensen tevreden zijn met hun woning lijkt in de eerste plaats samen te hangen met het woningbezit (koop of huur). Huurders zijn minder tevreden met hun woning dan woningeigenaren. Van de inwoners met een koopwoning is ruim driekwart tevreden met de woning, tegenover 69 procent van de particuliere huurders en 55 procent van de sociale huurders (zie figuur 2). Vooral sociale huurders zijn relatief vaak deels tevreden (39 procent) of ontevreden (6 procent).

Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).

Gecorrigeerd voor: Leeftijd, geslacht, grip, stedelijkheid, inkomen, opleidingsniveau, huishoudsamenstelling, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met de buurt of wijk, verbondenheid met woonplaats en met Nederland.

Daarnaast zien we dat inwoners van 65 jaar of ouder tevredener zijn over hun woning dan jongere inwoners. Ook inwoners met een sterker gevoel van controle over hun leven en een grotere verbondenheid met de buurt en woonplaats zijn vaker tevreden met hun woning.

Of inwoners tevreden zijn met hun woonomgeving wordt door een breder palet aan factoren beïnvloed. Ook hier zijn grip op het leven, leeftijd, inkomen en woningbezit van belang, maar daarnaast spelen sociale factoren een duidelijk grotere rol. Vooral de verbondenheid met de buurt of wijk en met de woonplaats en het vertrouwen in anderen blijken sterk samen te hangen met tevredenheid over de woonomgeving. Dit is geïllustreerd in figuur 3: van de inwoners die zich verbonden voelen met hun woonplaats is 78 procent tevreden met hun woonomgeving, terwijl dit aandeel onder mensen die zich weinig verbonden voelen 44 procent is.

Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).

Gecorrigeerd voor: Leeftijd, geslacht, grip, stedelijkheid, inkomen, opleidingsniveau, woningbezit, huishoudsamenstelling, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met de buurt of wijk, verbondenheid met Nederland.

Hoewel de meeste inwoners tevreden zijn met hun woning, geeft ongeveer 60 procent aan binnen vijf jaar mogelijk te willen verhuizen. Het grootste deel daarvan heeft een latente verhuiswens en 14 procent is actief op zoek naar een andere woning.

Verhuiswensen verschillen sterk naar leeftijd en woningbezit. Vooral jongeren willen verhuizen: 22 procent zoekt actief en 62 procent heeft een latente verhuiswens. Onder 65-plussers hebben juist bijna 6 op de 10 geen verhuiswens en is maar 7 procent actief op zoek. Ook huurders, vooral in de particuliere huursector, willen vaker verhuizen dan woningeigenaren.

Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).

Gecorrigeerd voor: geslacht, grip, stedelijkheid, inkomen, opleidingsniveau, woningbezit, huishoudsamenstelling, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met de buurt of wijk, verbondenheid met woonplaats en met Nederland.

Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).

Zoals gezegd is een grote groep op dit moment tevreden met de leefomgeving. Op de vraag of de leefbaarheid in de woonomgeving in de afgelopen twaalf maanden is veranderd, geeft twee derde van de inwoners aan dat dit niet het geval is. Binnen deze groep lopen de ervaringen uiteen (zie figuur 6). Een deel van de inwoners is én was tevreden over de huidige woonomgeving. Anderen geven aan dat er weinig is veranderd zonder daar een duidelijk waardeoordeel aan te verbinden. Daarnaast is er een groep die aangeeft dat bestaande knelpunten nog steeds aanwezig zijn, zoals verkeersoverlast, slecht onderhoud, een gebrek aan voorzieningen of beperkte sociale samenhang.

Een kleinere groep (13 procent) ervaart een verbetering van de leefbaarheid in het afgelopen jaar en 18 procent een verslechtering. Positieve veranderingen worden vooral toegeschreven aan een meer aantrekkelijke en groene openbare ruimte, meer en betere voorzieningen, woningverbeteringen en een veiligere woonomgeving. Inwoners die een verslechtering ervaren noemen vooral toenemende criminaliteit en overlast, verkeers- en parkeerproblemen, achteruitgang van groen en het verdwijnen van voorzieningen.

*In de afgelopen 12 maanden. De percentages tellen niet op tot 100 procent omdat er een kleine groep (3 procent) ‘ik weet het niet’ heeft geantwoord.

Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).

Inwoners geven het vaakst aan dat er voldoende ruimte moet zijn voor wonen om het leven in de provincie Utrecht in de toekomst leefbaar te houden (43 procent). Daarna volgen zorgvoorzieningen (38 procent) en natuur en water (37 procent). Het belang van voldoende woonruimte wordt breed gedeeld: er zijn geen significante verschillen naar leeftijd, opleidingsniveau of inkomen. Wel zijn er kleine, maar significante verschillen naar stedelijkheid en woningbezit: inwoners van stedelijke gebieden en huurders noemen woonruimte en woningen iets vaker als belangrijk ruimtelijk thema voor de toekomst dan inwoners van landelijke gebieden en woningeigenaren.

Om de leefbaarheid in de toekomst te behouden, is inwoners niet alleen gevraagd welke ruimtelijke aspecten zij belangrijk vinden, maar ook welke rol zij daarin zelf willen spelen. Bijna vier op de tien inwoners zetten zich op dit moment al in om de leefbaarheid van hun buurt te verbeteren of geven aan dat ze dit zouden willen én kunnen. Bijna een derde wil zich wel inzetten, maar heeft niet de mogelijkheden om dit te doen. Daarnaast geeft 22 procent aan misschien bereid te zijn zich in te zetten en zegt 9 procent hier niet toe bereid te zijn.

Ben je nieuwsgierig naar de tevredenheid met het aanbod van voorzieningen in de leefomgeving? Lees dan het thema Bereikbaarheid.

• StatLine CBS, Voorraad woningen; eigendom, type verhuurder, regio https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/82900ned/table?dl=D830E

• StatLine CBS, Gemiddelde WOZ-waarde van woningen, eigendom, regio https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85036ned/table?dl=D6969

• StatLine CBS, Woonlasten huishoudens, kenmerken huishouden en woning https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85949NED/table?dl=D831A