Thema's
Specials
Colofon
Bijlagen
Reflectie
Leven in de provincie Utrecht
Inleiding
Sociale Samenhang
Sociale Samenhang
Sociale samenhang gaat over de manier waarop mensen met elkaar verbonden zijn. Het omvat de kwantiteit en kwaliteit van sociale contacten, het gevoel erbij te horen en het vertrouwen in andere mensen. Sociale samenhang ontstaat in het dagelijks leven, waarbij sociale netwerken en ontmoetingsplekken een belangrijke rol spelen.
In dit thema komt de sociale samenhang in de provincie Utrecht in beeld aan de hand van verschillende onderdelen: sociale contacten, deelname aan georganiseerd vrijwilligerswerk, de ervaren sociale samenhang in de leefomgeving, ontmoetingsplekken, vertrouwen in andere mensen, en zorgen en verwachtingen over de manier waarop mensen in de toekomst samenleven. Samen geven deze indicatoren inzicht in zowel de objectieve als de ervaren sociale samenhang in de provincie.
De meeste inwoners zijn tevreden over hun sociale contacten en de omgang in de buurt, maar ze ervaren een tekort aan sociale ontmoetingsplekken.
Sociale samenhang verschilt tussen groepen inwoners: vooral grip op het leven, verbondenheid met de woonomgeving en vertrouwen in anderen hangen samen met een positieve beoordeling van de sociale omgeving.
Inwoners maken zich zorgen over de manier waarop mensen in de toekomst met elkaar omgaan.
Volgens de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS1 behoort Utrecht tot de provincies waar relatief veel inwoners wekelijks contact hebben met familie, vrienden of buren en relatief vaak georganiseerd vrijwilligerswerk doen. In vergelijking met andere provincies scoort Utrecht op beide onderdelen bovengemiddeld. Zo verricht 51 procent van de inwoners van de provincie Utrecht georganiseerd vrijwilligerswerk en heeft 73 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder gemiddeld minstens één keer per week contact met familie, vrienden of buren. Beide indicatoren namen tussen 2012 en de coronaperiode af (van 56 procent vrijwilligerswerk en 77 procent minstens één keer per week contact in 2012), waarbij vooral bij vrijwilligerswerk een duidelijke terugval plaatsvond tijdens de coronaperiode. Sinds 2022 is weer sprake van een opwaartse trend, maar de niveaus liggen nog onder die van 2012.
Utrecht scoort bovengemiddeld op sociale contacten en vrijwilligerswerk
De meeste inwoners van de provincie Utrecht zijn tevreden over hun sociale contacten en over de manier waarop mensen in hun buurt met elkaar omgaan. Bijna acht op de tien inwoners zijn tevreden over hun sociale contacten, met een gemiddeld rapportcijfer van 7,4. Daarnaast is driekwart tevreden over de omgang tussen mensen in de buurt, met een gemiddeld rapportcijfer van 7,3. Een kleine groep (respectievelijk 5 en 6 procent) is hier ontevreden over.
Inwoners tevreden over sociale contacten, maar tekort aan ontmoetingsplekken
Figuur 1. Tevredenheid met sociale contacten en de omgang tussen buurtbewoners
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Het belang van sociale samenhang blijkt ook uit wat inwoners waarderen aan het wonen in de provincie Utrecht. Zo noemt bijna 40 procent het eigen sociale netwerk als een belangrijk pluspunt van het leven in de provincie. Daarmee staat het sociale netwerk, na de centrale ligging, op de tweede plaats. Sociale ontmoetingsplekken worden daarentegen door slechts 5 procent genoemd als een prettig kenmerk van Utrecht. Tegelijkertijd ervaart desgevraagd ruim een kwart van de inwoners een tekort aan sociale ontmoetingsplekken in de eigen omgeving. Sociale ontmoetingsplekken behoren hiermee tot de voorzieningen waar relatief vaak een tekort aan wordt ervaren: zij staan op de zesde plaats van de veertien onderzochte voorzieningen.
Hoewel inwoners gemiddeld gezien tevreden zijn over hun sociale contacten en de manier waarop mensen in de buurt met elkaar omgaan, zijn er duidelijke verschillen tussen groepen inwoners. Inwoners die meer grip op hun leven ervaren en zich sterker verbonden voelen met hun woonplaats en buurt, zijn vaker tevreden over hun sociale contacten. Daarnaast zijn 65-plussers gemiddeld vaker tevreden dan jongere leeftijdsgroepen.
Verschillen in tevredenheid over sociale contacten en de omgang in de buurt
Figuur 2. Rapportcijfer over sociale contacten naar leeftijd
rapportcijfer
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Gecorrigeerd voor: Geslacht, inkomen, opleidingsniveau, huishoudsamenstelling, woonsituatie, stedelijkheid, grip, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met wijk/buurt en met de woonplaats, en verbondenheid met Nederland.
Of inwoners tevreden zijn over de manier waarop mensen in de buurt met elkaar omgaan, hangt het sterkst samen met de verbondenheid met de buurt. Inwoners die zich sterk verbonden voelen met hun buurt beoordelen de omgang tussen buurtbewoners duidelijk positiever dan inwoners die zich minder verbonden voelen. Daarnaast zijn inwoners met meer vertrouwen in andere mensen en in de overheid vaker tevreden over hoe buurtbewoners met elkaar omgaan.
Vertrouwen hebben in elkaar vormt een goede basis voor een weerbare samenleving. In de provincie zien we dat niet iedereen een even groot vertrouwen heeft in anderen. Vrouwen, inwoners in de laagste inkomensgroep, praktisch opgeleiden en huurders hebben minder vaak vertrouwen in andere mensen dan mannen, inwoners in hogere inkomensgroepen, theoretisch opgeleiden en woningeigenaren. Zo geeft 86 procent van de inwoners in het hoogste inkomenssegment aan vertrouwen te hebben in andere mensen, tegenover 58 procent van de inwoners in de laagste inkomensgroep.
Vrouwen en praktisch opgeleiden hebben minder vertrouwen in anderen
Figuur 3. Vertrouwen in anderen naar bruto jaarinkomen (in klassen)
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Gecorrigeerd voor: leeftijd, geslacht, grip, opleidingsniveau, stedelijkheid, huishoudsamenstelling, woningbezit, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met de buurt of wijk, verbondenheid met de woonplaats en verbondenheid met Nederland.
De manier waarop mensen met elkaar omgaan is voor veel inwoners van de provincie Utrecht een belangrijk aandachtspunt voor de toekomst. Na de kosten van het dagelijks leven en de woningmarkt noemen inwoners dit als grootste zorg voor het leven Utrecht in 2040.
Toekomstige zorgen over de manier waarop mensen met elkaar omgaan
Figuur 4. Zorgen, hoop en belang van sociale samenhang in de toekomst
*Respondenten konden maximaal 5 opties kiezen uit een lijst mogelijkheden.
**Mensen die aangeven zich redelijk tot heel veel zorgen te maken.
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Ook als je mensen vraagt naar hun persoonlijke zorgen over de komende jaren, wordt de omgang tussen mensen in de buurt genoemd (de vijfde plaats) en één op de vijf inwoners maakt zich zorgen over de eigen sociale contacten. Tegelijkertijd is het optimisme beperkt. Slechts 12 procent van de inwoners noemt de manier waarop mensen met elkaar omgaan als iets waar zij hoopvol over zijn richting 2040. Sociale ontmoetingsplekken worden echter door relatief weinig inwoners als prioriteit voor de toekomst genoemd, terwijl eerder bleek dat een kwart van de inwoners hier een tekort aan ervaart.
Regionale Monitor Brede Welvaart, Centraal Bureau voor de Statistiek
https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart/indicator
Bronnen
Menu
Sociale Samenhang
Toekomstige ruimtelijke prioriteit: sociale ontmoetingsplekken (binnen)*
Hoopvol over de manier waarop mensen met elkaar omgaan in Utrecht 2040*
Zorgen over de eigen sociale contacten**
Zorgen over de manier waarop mensen in de buurt met elkaar omgaan**
Zorgen over de manier waarop mensen met elkaar omgaan in Utrecht 2040*
Hoewel inwoners gemiddeld gezien tevreden zijn over hun sociale contacten en de manier waarop mensen in de buurt met elkaar omgaan, zijn er duidelijke verschillen tussen groepen inwoners. Inwoners die meer grip op hun leven ervaren en zich sterker verbonden voelen met hun woonplaats en buurt, zijn vaker tevreden over hun sociale contacten. Daarnaast zijn 65-plussers gemiddeld vaker tevreden dan jongere leeftijdsgroepen.
Verschillen in tevredenheid over sociale contacten en de omgang in de buurt
Manier waarop mensen met elkaar omgaan in de buurt
Sociale contacten
Figuur 1. Tevredenheid met sociale contacten en de omgang tussen buurtbewoners
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
De meeste inwoners van de provincie Utrecht zijn tevreden over hun sociale contacten en over de manier waarop mensen in hun buurt met elkaar omgaan. Bijna acht op de tien inwoners zijn tevreden over hun sociale contacten, met een gemiddeld rapportcijfer van 7,4. Daarnaast is driekwart tevreden over de omgang tussen mensen in de buurt, met een gemiddeld rapportcijfer van 7,3. Een kleine groep (respectievelijk 5 en 6 procent) is hier ontevreden over.
Inwoners tevreden over sociale contacten, maar tekort aan ontmoetingsplekken
De meeste inwoners zijn tevreden over hun sociale contacten en de omgang in de buurt, maar ze ervaren een tekort aan sociale ontmoetingsplekken.
Sociale samenhang verschilt tussen groepen inwoners: vooral grip op het leven, verbondenheid met de woonomgeving en vertrouwen in anderen hangen samen met een positieve beoordeling van de sociale omgeving.
Inwoners maken zich zorgen over de manier waarop mensen in de toekomst met elkaar omgaan.
Sociale Samenhang
Sociale samenhang gaat over de manier waarop mensen met elkaar verbonden zijn. Het omvat de kwantiteit en kwaliteit van sociale contacten, het gevoel erbij te horen en het vertrouwen in andere mensen. Sociale samenhang ontstaat in het dagelijks leven, waarbij sociale netwerken en ontmoetingsplekken een belangrijke rol spelen.
In dit thema komt de sociale samenhang in de provincie Utrecht in beeld aan de hand van verschillende onderdelen: sociale contacten, deelname aan georganiseerd vrijwilligerswerk, de ervaren sociale samenhang in de leefomgeving, ontmoetingsplekken, vertrouwen in andere mensen, en zorgen en verwachtingen over de manier waarop mensen in de toekomst samenleven. Samen geven deze indicatoren inzicht in zowel de objectieve als de ervaren sociale samenhang in de provincie.
Figuur 2. Rapportcijfer over sociale contacten naar leeftijd
rapportcijfer
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Gecorrigeerd voor: Geslacht, inkomen, opleidingsniveau, huishoudsamenstelling, woonsituatie, stedelijkheid, grip, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met wijk/buurt en met de woonplaats, en verbondenheid met Nederland.
Figuur 3. Vertrouwen in anderen naar bruto jaarinkomen (in klassen)
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Gecorrigeerd voor: leeftijd, geslacht, grip, opleidingsniveau, stedelijkheid, huishoudsamenstelling, woningbezit, institutioneel vertrouwen, vertrouwen in anderen, verbondenheid met de buurt of wijk, verbondenheid met de woonplaats en verbondenheid met Nederland.
Figuur 4. Zorgen, hoop en belang van sociale samenhang in de toekomst
*Respondenten konden maximaal 5 opties kiezen uit een lijst mogelijkheden.
**Mensen die aangeven zich redelijk tot heel veel zorgen te maken.
Bron: Regionale analyse Brede Welvaart (Provincie Utrecht, 2025).
Ook als je mensen vraagt naar hun persoonlijke zorgen over de komende jaren, wordt de omgang tussen mensen in de buurt genoemd (de vijfde plaats) en één op de vijf inwoners maakt zich zorgen over de eigen sociale contacten. Tegelijkertijd is het optimisme beperkt. Slechts 12 procent van de inwoners noemt de manier waarop mensen met elkaar omgaan als iets waar zij hoopvol over zijn richting 2040. Sociale ontmoetingsplekken worden echter door relatief weinig inwoners als prioriteit voor de toekomst genoemd, terwijl eerder bleek dat een kwart van de inwoners hier een tekort aan ervaart.
Volgens de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS1 behoort Utrecht tot de provincies waar relatief veel inwoners wekelijks contact hebben met familie, vrienden of buren en relatief vaak georganiseerd vrijwilligerswerk doen. In vergelijking met andere provincies scoort Utrecht op beide onderdelen bovengemiddeld. Zo verricht 51 procent van de inwoners van de provincie Utrecht georganiseerd vrijwilligerswerk en heeft 73 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder gemiddeld minstens één keer per week contact met familie, vrienden of buren. Beide indicatoren namen tussen 2012 en de coronaperiode af (van 56 procent vrijwilligerswerk en 77 procent minstens één keer per week contact in 2012), waarbij vooral bij vrijwilligerswerk een duidelijke terugval plaatsvond tijdens de coronaperiode. Sinds 2022 is weer sprake van een opwaartse trend, maar de niveaus liggen nog onder die van 2012.
Utrecht scoort bovengemiddeld op sociale contacten en vrijwilligerswerk
Het belang van sociale samenhang blijkt ook uit wat inwoners waarderen aan het wonen in de provincie Utrecht. Zo noemt bijna 40 procent het eigen sociale netwerk als een belangrijk pluspunt van het leven in de provincie. Daarmee staat het sociale netwerk, na de centrale ligging, op de tweede plaats. Sociale ontmoetingsplekken worden daarentegen door slechts 5 procent genoemd als een prettig kenmerk van Utrecht. Tegelijkertijd ervaart desgevraagd ruim een kwart van de inwoners een tekort aan sociale ontmoetingsplekken in de eigen omgeving. Sociale ontmoetingsplekken behoren hiermee tot de voorzieningen waar relatief vaak een tekort aan wordt ervaren: zij staan op de zesde plaats van de veertien onderzochte voorzieningen.
Of inwoners tevreden zijn over de manier waarop mensen in de buurt met elkaar omgaan, hangt het sterkst samen met de verbondenheid met de buurt. Inwoners die zich sterk verbonden voelen met hun buurt beoordelen de omgang tussen buurtbewoners duidelijk positiever dan inwoners die zich minder verbonden voelen. Daarnaast zijn inwoners met meer vertrouwen in andere mensen en in de overheid vaker tevreden over hoe buurtbewoners met elkaar omgaan.
Vertrouwen hebben in elkaar vormt een goede basis voor een weerbare samenleving. In de provincie zien we dat niet iedereen een even groot vertrouwen heeft in anderen. Vrouwen, inwoners in de laagste inkomensgroep, praktisch opgeleiden en huurders hebben minder vaak vertrouwen in andere mensen dan mannen, inwoners in hogere inkomensgroepen, theoretisch opgeleiden en woningeigenaren. Zo geeft 86 procent van de inwoners in het hoogste inkomenssegment aan vertrouwen te hebben in andere mensen, tegenover 58 procent van de inwoners in de laagste inkomensgroep.
Vrouwen en praktisch opgeleiden hebben minder vertrouwen in anderen
De manier waarop mensen met elkaar omgaan is voor veel inwoners van de provincie Utrecht een belangrijk aandachtspunt voor de toekomst. Na de kosten van het dagelijks leven en de woningmarkt noemen inwoners dit als grootste zorg voor het leven Utrecht in 2040.
Toekomstige zorgen over de manier waarop mensen met elkaar omgaan
Regionale Monitor Brede Welvaart, Centraal Bureau voor de Statistiek
https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart/indicator