Voor een weerbare overheid
Samenwerken voor
een weerbare overheid
De provincie Utrecht staat voor complexe vraagstukken die een intensieve samenwerking vereisen rondom het thema 'weerbaarheid'. Hoe kunnen we als provincie, zowel intern als in bredere zin, weerbaar blijven tegen integriteitsschendingen, ondermijnende criminaliteit, cybercriminaliteit en agressie door derden?
Provincies werken aan grote maatschappelijke opgaven, die de leefomgeving en de toekomst van inwoners direct raken. De energietransitie, de inrichting van het landelijk gebied, woningbouw, bereikbaarheid en natuurherstel vragen om ingrijpende keuzes over ruimte en prioriteiten. Dat vereist zorgvuldige besluitvorming, transparantie en participatie.
Bij sommige dossiers lopen de meningen sterk uiteen. In een gezonde democratie is ruimte om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Het afgelopen jaar zagen we echter dat het werk van volksvertegenwoordigers en ambtenaren steeds meer onder druk komt te staan. Het publieke debat wordt scherper en de toon harder. Dat merken we ook in onze provincie, ook wij krijgen op diverse thema’s te maken met maatschappelijke onrust. Dit veranderende klimaat beïnvloedt hoe wij ons werk doen en welke keuzes we maken.
We blijven werken aan een omgeving waarin onze volksvertegenwoordigers en ambtenaren hun werk veilig, open en met vertrouwen kunnen doen. Tegelijkertijd houden we aandacht voor dialoog en zorgvuldigheid. Zo garanderen we een betrouwbare overheid voor onze inwoners.
Dit hebben we gedaan
Weerbaarheidsscan
In 2025 heeft het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC), net als in 2020, een weerbaarheidsscan voor ons uitgevoerd. Begin 2026 ontvangen we een rapport met aanbevelingen om de weerbaarheid van de organisatie te versterken, op basis daarvan stellen we een plan van aanpak op.
Versterking interne samenwerking
Een weerbare provincie vraagt om stevige aanpak. Collega’s op integriteit, ondermijnende criminaliteit, agressie door derden en informatieveiligheid en privacy werken daarom intensief samen. Het afgelopen jaar verstevigden we die samenwerking: het team Concern Control sloot aan bij de reguliere overleggen van het netwerk en we stelden een beleidsmedewerker weerbare overheid aan. Die richt zich op het versterken van het interne netwerk, het beleid en de bewustwording rond weerbaarheid.
Responsplan integriteit, fraude en ondermijnende criminaliteit
In 2025 kozen we voor één samenhangend responsplan voor integriteit, fraude en ondermijnende criminaliteit. In de praktijk zijn deze thema’s vaak met elkaar verweven: dat vraagt om duidelijke verantwoordelijkheden en een goede samenwerking. Het Responsplan Integriteit (waaronder Fraude) en Ondermijnende Criminaliteit beschrijft hoe de provincie Utrecht handelt bij (vermoedens van) misstanden en bij ondermijnende criminaliteit. Het plan vertaalt de regeling ‘Melden vermoeden van een misstand’ (cao Provinciale sector) naar de praktijk en bevat een passend onderzoeksprotocol.
Onboardingsprogramma
In 2025 bleven we investeren in een zorgvuldig indiensttredingsproces, gericht op integriteit, betrouwbaarheid en weerbaarheid.
Workshops
In 2025 gaven we workshops integriteit en ondermijning voor medewerkers en leidinggevenden en diverse workshops over informatieveiligheid en privacy.
Onboardingsprogramma
Introductieprogramma
Nieuwe medewerkers starten met een uitgebreid introductieprogramma. In de eerste negentig dagen leren ze de organisatie kennen en maken ze kennis met onze cultuur en kernwaarden. Integriteit en weerbaarheid vormen een vast onderdeel van dit programma.
VOG
De Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is verplicht voor iedereen die in dienst treedt bij de provincie. De provincie vraagt voor alle nieuwe medewerkers een VOG aan. Ook inhuurkrachten en externe medewerkers zijn verplicht een VOG voor te leggen. Zo bewaken we de betrouwbaarheid die werken bij de provincie vraagt.
Ambtseed
In 2025 legden 204 nieuwe medewerkers de ambtseed of ambtsbelofte af tijdens een ceremonie waarin integer handelen centraal stond. Voorafgaand aan de ambtseed of ambtsbelofte volgen zij een workshop integriteit. We organiseerden in totaal 16 workshops integriteit voor nieuwe medewerkers.
Workshops integriteit en ondermijning voor medewerkers en leidinggevenden
In 2025 gaven we vier keer de workshop Integriteit en Ondermijning voor medewerkers en leidinggevenden. Leidinggevenden leerden signalen herkennen, gesprekken voeren en passende stappen zetten om een veilige en integere werkomgeving te waarborgen. De workshop vormt een vast onderdeel van het leiderschapstraject.
In november 2025 draaiden we een pilot voor een vervolgworkshop met als thema ondermijnende criminaliteit. De beoordeling was zeer positief: vanaf het najaar van 2026 nemen we de workshop op in het opleidingsaanbod.
Workshops informatieveiligheid en privacy
Workshops en e-learning
We gaven presentaties aan teams over informatieveiligheid en privacy. Ook ontwikkelden we een training voor leidinggevenden en voerden deze twee keer uit. Trainees volgden daarnaast een datatraining. In 2025 stopten we met de e-learning Ik werk veilig. Deze is vervangen door een nieuwe e-learning, die begin 2026 van start gaat.
Kennissessies contactpersonen Informatieveiligheid & Privacy
De afgelopen jaren bouwden we een netwerk op van contactpersonen Informatieveiligheid en Privacy. Zij sluiten namens hun team aan bij kennissessies en koppelen de opgedane kennis terug.
In 2025 organiseerden we twee kennissessies. Daarnaast hielden we twee teamspecifieke sessies. In deze sessies informeerden we medewerkers over thema’s rond informatieveiligheid, afgestemd op hun werkveld en op algemene ontwikkelingen.
De Dag van het Vertrouwen en PUB-bijeenkomsten
De Dag van het Vertrouwen
De provincie Utrecht organiseerde ook in 2025 de Dag van het Vertrouwen: een dag in het teken van vertrouwen, integriteit en veiligheid binnen de organisatie. Op 10 juni volgden medewerkers diverse inhoudelijke en praktische activiteiten.
Wat doet een stressvolle situatie met het brein? Victor Kallen gaf een sessie over omgaan met intimidatie en agressie. Deelnemers leerden wat agressieve situaties met je doen en hoe je daarop kunt reageren.
In de cyber security escape room oefenden teams met informatieveilig werken. Tijdens de nabespreking zagen we hoe snel je informatie deelt zonder je ervan bewust te zijn.
In de workshop Wet Bibob leerden medewerkers signalen van ondermijnende criminaliteit herkennen. Deelnemers oefenden met openbronnenonderzoek en het signaleren en duiden van risico’s.
PUB-bijeenkomsten
In 2025 organiseerden we twee PUB-bijeenkomsten.
In de eerste bijeenkomst stond polarisatie centraal. Met Hans Boutellier spraken we over wederzijds vertrouwen tussen inwoners en overheid.
Bijeenkomst twee ging over de opkomst en gevolgen van online aangejaagde maatschappelijke onrust. Met Marnix Eysink Smeets en Joeri Vig van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid bespraken we de rol van de overheid bij de-escalatie.
Externe samenwerking
Medeoverheden
We werken samen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK), het Ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) en andere provincies. We delen kennis en ervaringen en werken samen aan een weerbare overheid.
RIEC
Het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Midden-Nederland richt zich op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Samen werken we aan het tegengaan van (invloeden van) ondermijning in de regio en binnen de eigen organisatie. Het RIEC voerde op ons verzoek een weerbaarheidsscan uit en is mede-initiatiefnemer van de Utrechtse Weerbaarheidsnorm.
Rijksrecherche
De Rijksrecherche ondersteunt ons bij het versterken van de weerbaarheid tegen ambtelijke corruptie. We werken samen aan preventieve activiteiten en benutten hun expertise bij het inrichten van onze interne processen.
Bekijk de andere thema's
Weerbaarheid provincie Utrecht
Samenwerken voor
een weerbare overheid
De provincie Utrecht staat voor complexe vraagstukken die een intensieve samenwerking vereisen rondom het thema 'weerbaarheid'. Hoe kunnen we als provincie, zowel intern als in bredere zin, weerbaar blijven tegen integriteitsschendingen, ondermijnende criminaliteit, cybercriminaliteit en agressie door derden?
Provincies werken aan grote maatschappelijke opgaven, die de leefomgeving en de toekomst van inwoners direct raken. De energietransitie, de inrichting van het landelijk gebied, woningbouw, bereikbaarheid en natuurherstel vragen om ingrijpende keuzes over ruimte en prioriteiten. Dat vereist zorgvuldige besluitvorming, transparantie en participatie.
Bij sommige dossiers lopen de meningen sterk uiteen. In een gezonde democratie is ruimte om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Het afgelopen jaar zagen we echter dat het werk van volksvertegenwoordigers en ambtenaren steeds meer onder druk komt te staan. Het publieke debat wordt scherper en de toon harder. Dat merken we ook in onze provincie, ook wij krijgen op diverse thema’s te maken met maatschappelijke onrust. Dit veranderende klimaat beïnvloedt hoe wij ons werk doen en welke keuzes we maken.
We blijven werken aan een omgeving waarin onze volksvertegenwoordigers en ambtenaren hun werk veilig, open en met vertrouwen kunnen doen. Tegelijkertijd houden we aandacht voor dialoog en zorgvuldigheid. Zo garanderen we een betrouwbare overheid voor onze inwoners.
Dit hebben we gedaan
In 2025 heeft het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC), net als in 2020, een weerbaarheidsscan voor ons uitgevoerd. Begin 2026 ontvangen we een rapport met aanbevelingen om de weerbaarheid van de organisatie te versterken, op basis daarvan stellen we een plan van aanpak op.
Weerbaarheidsscan
Versterking interne samenwerking
Een weerbare provincie vraagt om stevige aanpak. Collega’s op integriteit, ondermijnende criminaliteit, agressie door derden en informatieveiligheid en privacy werken daarom intensief samen. Het afgelopen jaar verstevigden we die samenwerking: het team Concern Control sloot aan bij de reguliere overleggen van het netwerk en we stelden een beleidsmedewerker weerbare overheid aan. Die richt zich op het versterken van het interne netwerk, het beleid en de bewustwording rond weerbaarheid.
Responsplan integriteit, fraude en ondermijnende criminaliteit
In 2025 kozen we voor één samenhangend responsplan voor integriteit, fraude en ondermijnende criminaliteit. In de praktijk zijn deze thema’s vaak met elkaar verweven: dat vraagt om duidelijke verantwoordelijkheden en een goede samenwerking. Het Responsplan Integriteit (waaronder Fraude) en Ondermijnende Criminaliteit beschrijft hoe de provincie Utrecht handelt bij (vermoedens van) misstanden en bij ondermijnende criminaliteit. Het plan vertaalt de regeling ‘Melden vermoeden van een misstand’ (cao Provinciale sector) naar de praktijk en bevat een passend onderzoeksprotocol.
Onboardingsprogramma
In 2025 bleven we investeren in een zorgvuldig indiensttredingsproces, gericht op integriteit, betrouwbaarheid en weerbaarheid.
Workshops
In 2025 gaven we workshops integriteit en ondermijning voor medewerkers en leidinggevenden en diverse workshops over informatieveiligheid en privacy.
Onboardingsprogramma
Ambtseed
In 2025 legden 204 nieuwe medewerkers de ambtseed of ambtsbelofte af tijdens een ceremonie waarin integer handelen centraal stond. Voorafgaand aan de ambtseed of ambtsbelofte volgen zij een workshop integriteit. We organiseerden in totaal 16 workshops integriteit voor nieuwe medewerkers.
VOG
De Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is verplicht voor iedereen die in dienst treedt bij de provincie. De provincie vraagt voor alle nieuwe medewerkers een VOG aan. Ook inhuurkrachten en externe medewerkers zijn verplicht een VOG voor te leggen. Zo bewaken we de betrouwbaarheid die werken bij de provincie vraagt.
Introductieprogramma
Nieuwe medewerkers starten met een uitgebreid introductieprogramma. In de eerste negentig dagen leren ze de organisatie kennen en maken ze kennis met onze cultuur en kernwaarden. Integriteit en weerbaarheid vormen een vast onderdeel van dit programma.
Workshops integriteit en ondermijning voor medewerkers en leidinggevenden
In 2025 gaven we vier keer de workshop Integriteit en Ondermijning voor medewerkers en leidinggevenden. Leidinggevenden leerden signalen herkennen, gesprekken voeren en passende stappen zetten om een veilige en integere werkomgeving te waarborgen. De workshop vormt een vast onderdeel van het leiderschapstraject.
In november 2025 draaiden we een pilot voor een vervolgworkshop met als thema ondermijnende criminaliteit. De beoordeling was zeer positief: vanaf het najaar van 2026 nemen we de workshop op in het opleidingsaanbod.
Workshops informatieveiligheid en privacy
Kennissessies
contactpersonen Informatieveiligheid & Privacy
De afgelopen jaren bouwden we een netwerk op van contactpersonen Informatieveiligheid en Privacy. Zij sluiten namens hun team aan bij kennissessies en koppelen de opgedane kennis terug.
In 2025 organiseerden we twee kennissessies. Daarnaast hielden we twee teamspecifieke sessies. In deze sessies informeerden we medewerkers over thema’s rond informatieveiligheid, afgestemd op hun werkveld en op algemene ontwikkelingen.
Workshops en e-learning
We gaven presentaties aan teams over informatieveiligheid en privacy. Ook ontwikkelden we een training voor leidinggevenden en voerden deze twee keer uit. Trainees volgden daarnaast een datatraining. In 2025 stopten we met de e-learning Ik werk veilig. Deze is vervangen door een nieuwe e-learning, die begin 2026 van start gaat.
PUB-bijeenkomsten
In 2025 organiseerden we twee PUB-bijeenkomsten.
In de eerste bijeenkomst stond polarisatie centraal. Met Hans Boutellier spraken we over wederzijds vertrouwen tussen inwoners en overheid.
Bijeenkomst twee ging over de opkomst en gevolgen van online aangejaagde maatschappelijke onrust. Met Marnix Eysink Smeets en Joeri Vig van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid bespraken we de rol van de overheid bij de-escalatie.
De Dag van het Vertrouwen en PUB-bijeenkomsten
De Dag van het Vertrouwen
De provincie Utrecht organiseerde ook in 2025 de Dag van het Vertrouwen: een dag in het teken van vertrouwen, integriteit en veiligheid binnen de organisatie. Op 10 juni volgden medewerkers diverse inhoudelijke en praktische activiteiten.
In de workshop Wet Bibob leerden medewerkers signalen van ondermijnende criminaliteit herkennen. Deelnemers oefenden met openbronnenonderzoek en het signaleren en duiden van risico’s.
In de cyber security escape room oefenden teams met informatieveilig werken. Tijdens de nabespreking zagen we hoe snel je informatie deelt zonder je ervan bewust te zijn.
Wat doet een stressvolle situatie met het brein? Victor Kallen gaf een sessie over omgaan met intimidatie en agressie. Deelnemers leerden wat agressieve situaties met je doen en hoe je daarop kunt reageren.
Externe samenwerking
Medeoverheden
We werken samen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK), het Ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) en andere provincies. We delen kennis en ervaringen en werken samen aan een weerbare overheid.
RIEC
Het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Midden-Nederland richt zich op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Samen werken we aan het tegengaan van (invloeden van) ondermijning in de regio en binnen de eigen organisatie. Het RIEC voerde op ons verzoek een weerbaarheidsscan uit en is mede-initiatiefnemer van de Utrechtse Weerbaarheidsnorm.
Rijksrecherche
De Rijksrecherche ondersteunt ons bij het versterken van de weerbaarheid tegen ambtelijke corruptie. We werken samen aan preventieve activiteiten en benutten hun expertise bij het inrichten van onze interne processen.
