Ambtenaren en politieke ambtsdragers krijgen te maken met agressie, intimidatie en bedreiging door derden. Uit de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 van Ipsos I&O blijkt dat 29 procent van de ambtenaren en 45 procent van de decentrale politieke ambtsdragers hiermee in 2023 werd geconfronteerd. Incidenten krijgen vaak geen opvolging en worden niet altijd geregistreerd.

De provincie Utrecht krijgt op verschillende beleidsterreinen ook vaker te maken met maatschappelijke onrust. Dat vergroot de kans op onveilige situaties voor ambtenaren en politieke ambtsdragers. De ervaringen uit 2025 laten zien dat dit extra aandacht en ondersteuning vraagt.

Binnen de provincie Utrecht vinden we veiligheid essentieel. Ambtenaren en politieke ambtsdragers moeten hun werk veilig en ongehinderd kunnen doen. Daarom ondersteunen we bij incidenten, zorgen we voor goede opvolging en registreren we meldingen. Ook nemen we preventieve maatregelen om medewerkers te beschermen.

In 2025 lag de focus op het vergroten van bewustwording rond agressie en bedreiging door derden. Gedeputeerde Staten volgden een agressietraining van Caroline Koetsenruijter. Ook stonden twee PUB-bijeenkomsten in het teken van agressie door derden en maatschappelijke ordeverstoringen.

Tijdens de seizoensopening van Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten bespraken we dit thema ook. Victor Kallen begeleidde een sessie over agressie: waar het vandaan komt, wat het doet en wat politieke ambtsdragers kunnen doen in lastige situaties. In de gesprekken daarna wisselden deelnemers voorbeelden uit en maakten ze afspraken om elkaar te ondersteunen in bedreigende situaties.

In 2025 ondersteunden we tien politieke ambtsdragers (GS en Statenleden) bij complexe situaties. We werkten hierbij nauw samen met de griffie, politie en het Openbaar Ministerie. Daarnaast ondersteunden we de voorbereiding van bijeenkomsten met een verhoogd risico op escalatie in samenwerking met de adviseur crisisbeheersing. Dit geldt zowel voor inspreeksessies als Praten met de Staten als inwonersbijeenkomsten buiten het provinciehuis. Hier was, in vergelijking met eerdere jaren, steeds meer inzet voor nodig om zowel bestuurders als ambtenaren veilig hun werk te kunnen laten doen. Zo werden er rondom deze bijeenkomsten diverse preventieve maatregelen genomen en vond er regelmatig afstemming met politie en gemeenten plaats.

In 2025 nam de regisseur Veilige Publieke Taak het initiatief voor een netwerk Veilige Publieke Taak. Alle gemeenten binnen de provincie nemen hieraan deel. Het netwerk komt periodiek bijeen en focust op kennisdeling, onderlinge samenwerking, advisering en ondersteuning.

We ondersteunden vijftien gemeenten bij complexe situaties. Het ging onder meer om concrete bedreigingen van politieke ambtsdragers en bijeenkomsten met een verhoogd risico op maatschappelijke onrust en escalatie. De checklist inwonersbijeenkomsten die ontwikkeld is voor de provincie, is ook gedeeld met een aantal gemeenten. Daarnaast hielpen we gemeenten bij het opstellen van gemeentelijk agressiebeleid en het organiseren van agressietrainingen.

In 2025 was de regisseur Veilige Publieke Taak mede-initiator van het interprovinciale netwerk Veilige Publieke Taak. Alle provincies doen mee om samen te werken en kennis te delen. Binnen dit netwerk startte onderzoek naar een collectief registratiesysteem voor agressiemeldingen, in samenwerking met het A&O-fonds Provincies.

Samen met het netwerk van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten werken we aan een sterkere rol voor werkgevers. Dit sluit aan bij de Eenduidige Landelijke Afspraken (ELA) tussen politie en het Openbaar Ministerie.

De provincie Utrecht doet mee aan een pilot van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over veilig vergaderen. Het doel is dat bijeenkomsten van politieke ambtsdragers veilig en ongestoord verlopen. Ter aanmoediging ontving de provincie een subsidie voor het treffen van preventieve veiligheidsmaatregelen.

In 2025 zetten we stevig in op training en bewustwording rond agressie door derden. Dit onderwerp kreeg aandacht tijdens de PUB-bijeenkomsten en de Dag van het Vertrouwen. Daarnaast volgden teams verdiepende agressietrainingen, passend bij hun werk.

In 2025 deden medewerkers vijf meldingen van agressie door derden en werden zij ondersteund in de verwerking en opvolging hiervan.  

We boden ook algemene agressietrainingen aan via open inschrijving bij de Utrecht Academie. Zo konden medewerkers provinciebreed hun kennis en vaardigheden versterken. Met verschillende teams voerden we bewustwordingsgesprekken. Dit hielp bij de voorbereiding op bijeenkomsten met grote maatschappelijke impact.

De provincie Utrecht organiseert regelmatig bijeenkomsten met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en gemeenten.

Als (mede)organisator dragen wij de verantwoordelijkheid voor een veilig en respectvol verloop, ook bij maatschappelijk gevoelige onderwerpen.

Daarom stelden we een checklist op voor de voorbereiding en uitvoering van inwonersbijeenkomsten. Deze checklist helpt organisatoren risico’s inschatten en passende preventieve maatregelen te nemen. De checklist geeft handvatten voor onder meer:

• Verwachtingsmanagement

• Omgevingsanalyse

• Programmaopzet

• Locatiekeuze

• Omgangsvormen

• Communicatie

Per bijeenkomst ondersteunde het kabinet bij het maken van een risico-inschatting en het nemen van preventieve veiligheidsmaatregelen. Zo dragen we bij aan een veilige setting waarin een gesprek op een constructieve manier kan verlopen.