Agressie door derden
Zowel ambtenaren als politieke ambtsdragers hebben te maken met agressie, intimidatie en bedreiging door derden. Uit de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 van Ipsos I&O blijkt dat 29% van de ambtenaren en 45% van de decentrale politieke ambtsdragers hiermee te maken had in 2023. Incidenten krijgen vaak geen opvolging en worden niet geregistreerd.
Binnen de provincie Utrecht vinden we het belangrijk dat we aan beide doelgroepen ondersteuning bieden indien incidenten zich voordoen, hier goede opvolging aan geven en incidenten registreren. Daarnaast vinden we het belangrijk preventieve maatregelen te nemen ter bescherming van onze medewerkers. Er is daarom een goede interne samenwerking om deze ondersteuning te bieden.
Politieke ambtsdragers
In 2023 is het ‘Manifest Weerbaar Bestuur in de provincie Utrecht’ vastgesteld door alle gemeenten, waterschappen, provincie, Politie en OM.
In dit manifest is een collectieve norm vastgesteld voor politieke ambtsdragers en ambtenaren wanneer zij te maken krijgen met agressie, intimidatie en bedreiging. Voor de uitvoering van dit manifest is in januari 2024 een regisseur veilige publieke taak aangetrokken bij de provincie. Deze regisseur heeft als opdracht om politieke ambtsdragers van de Utrechtse gemeenten, waterschappen en provincie Utrecht te ondersteunen in het vormgeven, implementeren en borgen van beleid ten behoeve van de Veilige Publieke Taak.
Ondersteuning politieke ambtsdragers van de provincie Utrecht
De regisseur VPT heeft zich bekend gemaakt bij GS en de Statenleden en ondersteuning geboden in casuïstiek. Ook is nadrukkelijk aandacht geweest voor bewustwording op dit thema en bekendheid van de collectieve norm.
Aan vier politieke ambtsdragers (GS/Statenleden) is ondersteuning verleend bij complexe casuïstiek. Hierin is nauw samengewerkt met de griffie, politie en OM. Daarnaast is er betrokkenheid geweest in de voorbereiding van diverse bijeenkomsten met een verhoogd risico op escalatie.
Ondersteuning politieke ambtsdragers in gemeenten en waterschappen
De regisseur VPT ondersteunt gemeenten en waterschappen bij de implementatie van het Manifest Weerbaar Bestuur en heeft aan elke gemeente en waterschap een kennismakingsbezoek gebracht. Er is een inventarisatie gemaakt in welke mate de gemeenten en waterschappen te maken hebben met agressie en bedreiging, in hoeverre ze hiervoor een handelingsperspectief hebben en ondersteuning nodig hebben. De resultaten hiervan zijn gedeeld tijdens een bijeenkomst in november. Ook is daar een plan van aanpak geschetst voor het komende jaar met uitvoeringspunten voor de partners van het manifest.
De ondersteuning van burgemeesters mbt hun persoonlijke veiligheid is uitgebreid. Zo zijn op initiatief van de provincie preventieve veiligheidsmaatregelen genomen en zijn nieuw startende burgemeesters en waarnemers hierin extra ondersteund.
Aan zeven gemeenten is ondersteuning verleend bij complexe casuïstiek (bedreiging van politieke ambtsdragers). Hierin is nauw samengewerkt met politie en OM.
Externe samenwerking
De regisseur VPT heeft diverse samenwerkingen geïntensiveerd en geïnitieerd:
Zo is geïnvesteerd in de samenwerking met ketenpartners als Politie, OM, RIEC-midden NL en de Rijksrecherche.
In samenwerking met alle andere provincies is een lobby gestart om een centraal, landelijk registratiesysteem voor agressiemeldingen in te voeren (PAR). Deze lobby is succesvol geweest, in 2025 wordt gestart met de invoering van dit systeem.
Vanaf maart 2024 is de provincie Utrecht samen met de provincie Gelderland kartrekker van het interprovinciale netwerk Weerbaarheid en Ondermijning. Jaarlijks worden er vier bijeenkomsten georganiseerd om kennis uit te wisselen, trends te signaleren en onderlinge samenwerking te stimuleren.
Met de ministeries BZK en J&V is op diverse onderdelen samengewerkt. Zo heeft de commissaris van de Koning deelgenomen aan de Podcastserie over weerbaar bestuur, is er medewerking verleend aan video’s over het ambt van burgermeester en is meegewerkt aan diverse documenten ter ondersteuning van decentrale overheden.
De regisseur VPT is aangesloten bij het VNG-netwerk Veilige Publieke Taak. Hierin wordt gedaan aan kennisdeling.
Op 22 november is een bijeenkomst georganiseerd met alle partners van het Manifest Weerbaar Bestuur in de provincie Utrecht + RIEC en BZK.
Ambtelijke organisatie
Helaas komen meldingen van agressie van derden steeds vaker voor. Het is daarom belangrijk dat medewerkers en leidinggevenden weten hoe zij kunnen handelen als zij of hun medewerkers in een intimiderende of agressieve situatie terecht komen. In 2023 hebben we een start gemaakt om het proces rondom agressie van derden te professionaliseren. Hier is in 2024 op door gebouwd.
Training en bewustwording
In 2024 lag de focus vooral op bewustwording van medewerkers en trainingen over de omgang met agressie als je dat tegenkomt in je werk. Zo is er deelname geweest aan het participatie festival en de livestream. Het participatiefestival was een bijeenkomst waar medewerkers op allerlei manieren konden leren en inspireren over participatie. Hoe participatie op een veilige manier kan plaatsvinden was ook onderdeel van het festival. Bij een stand gingen we in gesprek over ervaringen en gaven we informatie over het doen van meldingen. Ook in de livestream hebben wij deze ervaringen samen met de algemeen directeur gedeeld. Zo geven wij het signaal dat agressie geen onderdeel van het werk is en je dat niet hoeft te accepteren.
Naast bewustwording is training een belangrijk onderdeel geweest in 2024. Want hoe doe je dat, omgaan met agressie? Wanneer kan je een gesprek stoppen en hoe doe je dat? Wanneer schakel je hulp in en hoe ziet die hulp eruit? Om hier goed meer om te gaan is training en ervaring erg belangrijk. Daarom zijn in het voorjaar van 2024 een reeks trainingen georganiseerd in het domein LLO. Ook het managementteam LLO heeft sessie gevolgd over hun rol in de ondersteuning van medewerkers die te maken krijgen met agressie door derden.
Meldingen
In 2024 zijn er twee meldingen gedaan door medewerkers van de provincie Utrecht die te maken kregen met agressie door derden.
Tijdlijn
Februari
Trainingen omgaan met agressie in het domein Landelijke Leefomgeving (LLO)
15 mei
Dag van het vertrouwen (zie eerder in het jaarverslag)
27 mei
Aandacht voor agressie door derden in de interne livestream voor medewerkers van de provincie Utrecht.
27 juni
Participatiefestival
7 november
Lancering meldpunt ambtenaren
Centraal meldpunt op intranet
8 november
Spreekuur Week van de Veiligheid
Veilig Publieke Taak - Samen roepen we agressie een halt toe!
‘Omgaan met boze, agressieve burgers hoort bij het vak en je moet als ambtenaar, Statenlid of Gedeputeerde tegen een stootje kunnen.’ Zo wordt vaak gedacht als je in je werk te maken krijgt met agressie. Het hoort erbij, laat het van je afglijden. Maar op deze manier houden we agressief en intimiderend gedrag in stand. Inmiddels hebben steeds meer ambtenaren en politieke ambtsdragers te maken met agressief en intimiderend gedrag. Dat is niet normaal! Als provincie Utrecht accepteren we agressief en intimiderend gedrag niet. Met elkaar willen we dit een halt toeroepen. Dat doen we door melding te maken van dit gedrag, sanctiegesprekken te voeren met de daders en aangifte te doen.
Samen zorgen we voor een veilige werkomgeving. Melden van dit gedrag doe je niet alleen voor jezelf, maar juist ook voor je collega’s.
Vanuit team HRO en het Kabinet cvdK ondersteunen en ontzorgen we hierin. Ben je benieuwd hoe we dat doen? Of heb je ervaring met agressief gedrag en wil daartegen in actie komen? Kom langs bij onze stand in de hal, we gaan graag met je in gesprek!
22 november
Bijeenkomst Weerbaar Bestuur: Bedreiging en intimidatie van politieke ambtsdragers
Commissaris Hans Oosters en de burgemeester van Zeist, Joyce Langenacker organiseerden een bijeenkomst rond bedreiging en intimidatie van politieke ambtsdragers. Naast burgemeesters, gemeentesecretarissen en dijkgraven waren hier vertegenwoordigers van politie, Openbaar Ministerie en Binnenlandse Zaken aanwezig. Nationaal Ombudsman Reinier van Zutphen hield een lezing. We bespraken casuïstiek en wisselden uit hoe de samenwerking tussen de verschillende partners van het Manifest Weerbaar Bestuur verloopt. Ook werd door de regisseur een terugkoppeling gegeven van de kennismakingsronde met gemeente en de ondersteuning die zij nodig hebben en werden afspraken gemaakt voor de stappen die het komende jaar gezet kunnen worden.
4 december
Gesprek fractievoorzitters PS, griffier en cvdK over veilige publieke taak.
Bekijk de andere thema's
Agressie door derden
Zowel ambtenaren als politieke ambtsdragers hebben te maken met agressie, intimidatie en bedreiging door derden. Uit de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 van Ipsos I&O blijkt dat 29% van de ambtenaren en 45% van de decentrale politieke ambtsdragers hiermee te maken had in 2023. Incidenten krijgen vaak geen opvolging en worden niet geregistreerd.
Binnen de provincie Utrecht vinden we het belangrijk dat we aan beide doelgroepen ondersteuning bieden indien incidenten zich voordoen, hier goede opvolging aan geven en incidenten registreren. Daarnaast vinden we het belangrijk preventieve maatregelen te nemen ter bescherming van onze medewerkers. Er is daarom een goede interne samenwerking om deze ondersteuning te bieden.
Politieke ambtsdragers
In 2023 is het ‘Manifest Weerbaar Bestuur in de provincie Utrecht’ vastgesteld door alle gemeenten, waterschappen, provincie, Politie en OM.
In dit manifest is een collectieve norm vastgesteld voor politieke ambtsdragers en ambtenaren wanneer zij te maken krijgen met agressie, intimidatie en bedreiging. Voor de uitvoering van dit manifest is in januari 2024 een regisseur veilige publieke taak aangetrokken bij de provincie. Deze regisseur heeft als opdracht om politieke ambtsdragers van de Utrechtse gemeenten, waterschappen en provincie Utrecht te ondersteunen in het vormgeven, implementeren en borgen van beleid ten behoeve van de Veilige Publieke Taak.
Ondersteuning politieke ambtsdragers van de provincie Utrecht
De regisseur VPT heeft zich bekend gemaakt bij GS en de Statenleden en ondersteuning geboden in casuïstiek. Ook is nadrukkelijk aandacht geweest voor bewustwording op dit thema en bekendheid van de collectieve norm.
Aan vier politieke ambtsdragers (GS/Statenleden) is ondersteuning verleend bij complexe casuïstiek. Hierin is nauw samengewerkt met de griffie, politie en OM. Daarnaast is er betrokkenheid geweest in de voorbereiding van diverse bijeenkomsten met een verhoogd risico op escalatie.
Ondersteuning politieke ambtsdragers in gemeenten en waterschappen
De regisseur VPT ondersteunt gemeenten en waterschappen bij de implementatie van het Manifest Weerbaar Bestuur en heeft aan elke gemeente en waterschap een kennismakingsbezoek gebracht. Er is een inventarisatie gemaakt in welke mate de gemeenten en waterschappen te maken hebben met agressie en bedreiging, in hoeverre ze hiervoor een handelingsperspectief hebben en ondersteuning nodig hebben. De resultaten hiervan zijn gedeeld tijdens een bijeenkomst in november. Ook is daar een plan van aanpak geschetst voor het komende jaar met uitvoeringspunten voor de partners van het manifest.
De ondersteuning van burgemeesters mbt hun persoonlijke veiligheid is uitgebreid. Zo zijn op initiatief van de provincie preventieve veiligheidsmaatregelen genomen en zijn nieuw startende burgemeesters en waarnemers hierin extra ondersteund.
Aan zeven gemeenten is ondersteuning verleend bij complexe casuïstiek (bedreiging van politieke ambtsdragers). Hierin is nauw samengewerkt met politie en OM.
Externe samenwerking
De regisseur VPT heeft diverse samenwerkingen geïntensiveerd en geïnitieerd:
Met de ministeries BZK en J&V is op diverse onderdelen samengewerkt. Zo heeft de commissaris van de Koning deelgenomen aan de Podcastserie over weerbaar bestuur, is er medewerking verleend aan video’s over het ambt van burgermeester en is meegewerkt aan diverse documenten ter ondersteuning van decentrale overheden.
Vanaf maart 2024 is de provincie Utrecht samen met de provincie Gelderland kartrekker van het interprovinciale netwerk Weerbaarheid en Ondermijning. Jaarlijks worden er vier bijeenkomsten georganiseerd om kennis uit te wisselen, trends te signaleren en onderlinge samenwerking te stimuleren.
Op 22 november is een bijeenkomst georganiseerd met alle partners van het Manifest Weerbaar Bestuur in de provincie Utrecht + RIEC en BZK.
De regisseur VPT is aangesloten bij het VNG-netwerk Veilige Publieke Taak. Hierin wordt gedaan aan kennisdeling.
In samenwerking met alle andere provincies is een lobby gestart om een centraal, landelijk registratiesysteem voor agressiemeldingen in te voeren (PAR). Deze lobby is succesvol geweest, in 2025 wordt gestart met de invoering van dit systeem.
Zo is geïnvesteerd in de samenwerking met ketenpartners als Politie, OM, RIEC-midden NL en de Rijksrecherche.
Helaas komen meldingen van agressie van derden steeds vaker voor. Het is daarom belangrijk dat medewerkers en leidinggevenden weten hoe zij kunnen handelen als zij of hun medewerkers in een intimiderende of agressieve situatie terecht komen. In 2023 hebben we een start gemaakt om het proces rondom agressie van derden te professionaliseren. Hier is in 2024 op door gebouwd.
Training en bewustwording
In 2024 lag de focus vooral op bewustwording van medewerkers en trainingen over de omgang met agressie als je dat tegenkomt in je werk. Zo is er deelname geweest aan het participatie festival en de livestream. Het participatiefestival was een bijeenkomst waar medewerkers op allerlei manieren konden leren en inspireren over participatie. Hoe participatie op een veilige manier kan plaatsvinden was ook onderdeel van het festival. Bij een stand gingen we in gesprek over ervaringen en gaven we informatie over het doen van meldingen. Ook in de livestream hebben wij deze ervaringen samen met de algemeen directeur gedeeld. Zo geven wij het signaal dat agressie geen onderdeel van het werk is en je dat niet hoeft te accepteren.
Naast bewustwording is training een belangrijk onderdeel geweest in 2024. Want hoe doe je dat, omgaan met agressie? Wanneer kan je een gesprek stoppen en hoe doe je dat? Wanneer schakel je hulp in en hoe ziet die hulp eruit? Om hier goed meer om te gaan is training en ervaring erg belangrijk. Daarom zijn in het voorjaar van 2024 een reeks trainingen georganiseerd in het domein LLO. Ook het managementteam LLO heeft sessie gevolgd over hun rol in de ondersteuning van medewerkers die te maken krijgen met agressie door derden.
In 2024 zijn er twee meldingen gedaan door medewerkers van de provincie Utrecht die te maken kregen met agressie door derden.
Tijdlijn
Ambtenaren
Februari
Trainingen omgaan met agressie in het domein Landelijke Leefomgeving (LLO)
15 mei
Dag van het vertrouwen (zie eerder in het jaarverslag)
27 mei
Aandacht voor agressie door derden in de interne livestream voor medewerkers van de provincie Utrecht.
27 juni
Participatiefestival
7 november
Lancering meldpunt ambtenaren
Centraal meldpunt op intranet
8 november
Spreekuur Week van de Veiligheid
Veilig Publieke Taak - Samen roepen we agressie een halt toe!
‘Omgaan met boze, agressieve burgers hoort bij het vak en je moet als ambtenaar, Statenlid of Gedeputeerde tegen een stootje kunnen.’ Zo wordt vaak gedacht als je in je werk te maken krijgt met agressie. Het hoort erbij, laat het van je afglijden. Maar op deze manier houden we agressief en intimiderend gedrag in stand. Inmiddels hebben steeds meer ambtenaren en politieke ambtsdragers te maken met agressief en intimiderend gedrag. Dat is niet normaal! Als provincie Utrecht accepteren we agressief en intimiderend gedrag niet. Met elkaar willen we dit een halt toeroepen. Dat doen we door melding te maken van dit gedrag, sanctiegesprekken te voeren met de daders en aangifte te doen.
Samen zorgen we voor een veilige werkomgeving. Melden van dit gedrag doe je niet alleen voor jezelf, maar juist ook voor je collega’s.
Vanuit team HRO en het Kabinet cvdK ondersteunen en ontzorgen we hierin. Ben je benieuwd hoe we dat doen? Of heb je ervaring met agressief gedrag en wil daartegen in actie komen? Kom langs bij onze stand in de hal, we gaan graag met je in gesprek!
22 november
Bijeenkomst Weerbaar Bestuur: Bedreiging en intimidatie van politieke ambtsdragers
Commissaris Hans Oosters en de burgemeester van Zeist, Joyce Langenacker organiseerden een bijeenkomst rond bedreiging en intimidatie van politieke ambtsdragers. Naast burgemeesters, gemeentesecretarissen en dijkgraven waren hier vertegenwoordigers van politie, Openbaar Ministerie en Binnenlandse Zaken aanwezig. Nationaal Ombudsman Reinier van Zutphen hield een lezing. We bespraken casuïstiek en wisselden uit hoe de samenwerking tussen de verschillende partners van het Manifest Weerbaar Bestuur verloopt. Ook werd door de regisseur een terugkoppeling gegeven van de kennismakingsronde met gemeente en de ondersteuning die zij nodig hebben en werden afspraken gemaakt voor de stappen die het komende jaar gezet kunnen worden.
4 december
Gesprek fractievoorzitters PS, griffier en cvdK over veilige publieke taak.
