05
De organisatieopstelling

Een organisatieopstelling is een onderzoeksmethode die gebaseerd is op het systeemdenken. Binnen het systeemdenken wordt een organisatie beschouwd als een geordend geheel van onderling afhankelijke en elkaar continu beïnvloedende onderdelen. Een organisatieopstelling is een ruimtelijke weergave van een organisatie, waarin medewerkers, afdelingen, klanten, producten of doelen in de ruimte worden opgesteld in verhouding tot elkaar.Er ontstaat zo een tableau vivant, een groep die iets uitbeeldt.

Dit laat de achterliggende kanten van het vraagstuk laat zien omdat de begeleider de opgestelde mensen ondervraagt over hun gevoelens en houdingen ten opzichte van elkaar en de omstandigheden. De patronen die leiden tot stremmingen en ondoelmatigheden in de ordening komen aldus aan het licht. De begeleider brengt herordening aan in het opgestelde systeem waarmee oplossingsrichtingen onderzocht kunnen worden.

De organisatieopstelling toegepast

Een haspel werd in het midden van de zaal geplaatst: dat was het project. Aan alle aanwezigen werd gevraagd om zich in de ruimte op te stellen: wat is jouw plek ten opzichte van het project? Iedere keer is het weer verrassend hoeveel informatie een dergelijke opstelling in zich bevat. 

In dit geval was het opvallend dat er relatief veel toeschouwers en weinig uitvoerders van het experiment zijn. Dus de uitvoerders hebben ook de taak om de beleidsomgeving goed te managen.

Een van de deelnemers zei: “Ik heb het gevoel dat de uitvoerders er erg alleen voor staan.”  Toen we aan de uitvoerders vroegen wat zij graag aan de opstelling willen veranderen, kwam er veel in beweging. Genoeg om verder over van gedachten te wisselen. Wat speelt hier eigenlijk? Wat moeten we doen en laten om van het experiment een succes te maken?  Wat is succes? Zijn we het daarover eens?