Verslag bijeenkomst 28-10-2020

Welkom!

Beste pact partner,

Ik kijk terug op een inspirerende ambtelijke bijeenkomst. We waren bijna compleet en het lukte goed om digitaal een gesprek te voeren. Ondanks de corona crisis zetten we ons werk voort en komen er nog steeds nieuwe initiatieven op gang. Lees je graag nog eens terug hoe het ook alweer zit met het energiekader en de gebiedsanalyses? Of benieuwd wat er in de andere breakout-rooms aan ideeën ingebracht is? Lees dan verder in deze digitale versie van het pact-verslag.

Met vriendelijke groet,

Maryann Glorie

UNESCO Werelderfgoed

Vers van de pers! Afgelopen week heeft UNESCO besloten het Werelderfgoedcomité van 2020 te verplaatsen naar juni/juli 2021. Het comité komt dan bijeen in de Chinese stad Fuzhou. Dit betekent onder meer dat de UNESCO besluitvorming over de werelderfgoednominatie van de Nieuwe Hollandse Waterlinie pas in 2021 plaatsvindt. Deze valt dan samen met de besluitvorming over de Koloniën van Weldadigheid (herbeoordeling van de nominatie uit 2017) en de Neder-Germaanse Limes (ingediend in januari 2020). Het ICOMOS advies, waar UNESCO zijn besluit op baseert, komt uiterlijk zes weken vóór de opening van het comité beschikbaar. Dat zal in mei 2021 zijn. Oorspronkelijk zou het comité eind juni 2020 bij elkaar komen voor de beoordeling van de nominaties. Vanwege de COVID maatregelen werd de bijeenkomst naar een later moment in 2020 uitgesteld. Helaas is het het comité niet gelukt een oplossing te vinden voor een (digitale) bijeenkomst in 2020. Het is dus nog minimaal een half jaar wachten op het advies van ICOMOS (mei) en een besluit van UNESCO (juni/juli).

Ode aan het landschap als KANS

We starten met een filmpje. Het is een preview, gemaakt door het NBTC. Dit is nog niet de eindversie. Ode is het themajaar van het NBTC. Evelyn Brinkman: “We doen als Nieuwe Hollandse Waterlinie en Stelling van Amsterdam aan dit themajaar mee. Het gaat vooral om de herwaardering van ons landschap en mensen betrekken bij het landschap. We richten ons op de nationale markt en spreken een brede doelgroep aan”. Sommigen van de aanwezigen zijn hier al goed op aangehaakt, anderen minder.

Vragen: evelyn.brinkman@provincie-utrecht.nl Om meer mensen erbij te betrekken wordt er in drie verschillende groepjes verder nagedacht hierover.

Benieuwd naar de geeltjes die we met elkaar vulden?

Onderstaand lees je de ideeën om bestuurders en bewoners te bereiken.

Bestuurders

  • Maak het lokaal en doe een quiz over NHW-elementen in de omgeving met de wethouders/bestuurders, met de vraag: Wat is dit? Wekt nieuwsgierigheid. Verhaal NHW en Ode eraan koppelen. Vaker gedaan, werkt heel goed!
  • Vraag bestuurders waar ze trots op zijn: goede ingang
  • Digitale excusies
  • Betrek de gemeenteraden
  • Bila’s van Maryan zijn een zeer nuttig middel. Betrek ook de bestuurders van andere dossiers(vooral RO/economie) bij dit dossier, om de kracht en mogelijkheden van de NHW in de REP/RES/groen groeit mee te benadrukken.
  • Daarnaast is HDSR in 2021 900 jaar oud en vieren wij dit, deels trekken we hier met provincie mee op. Gebruik OAL ook voor de boodschap van de toekomst: plek voor water, klimaat, groen als noodzakelijk onderdeel van de regio

Bewoners

  • Accent per gemeente (bv DRV wil inzetten op sportief beleven van het waterlinielandschap richting bewoners)
  • Socials lokale ambassadeurs inzetten (voorbeeld Bunnik met actieve burgemeester). Bestuurlijk maar ook niet bestuurlijk. Op zoek gaan hiernaar.
  • Goede digitale agendafunctie van de activiteiten waar gemeenten op zijn aangehaakt. Met elkaar de kanalen benutten (kruisbestuiving).
  • Aandacht voor fysieke elementen in het landschap. Suggestie Maike: kringenkijkhut van waaruit je het linielandschap en de verboden kringen goed kunt zien.
  • Onderzoek wat er speelt qua programmering in een gemeente. Kijk of je dat kunt koppelen aan Ode om het te versterken.
  • Maatschappelijke basis van forten uitbaten.
  • Op sociale media bij de VVV’s en RBT’s coronaproof weekendtips geven voor bewoners, om er in de weekenden op uit te trekken.
  • Vraag is nog wel hoe bewoners die niet digitaal/online zijn bereikt kunnen worden.

Bescherming als OPDRACHT

Willem de Bruin stelt zich voor als nieuwe thematrekker Bescherming. Hij zegt: “Bescherming is meer dan behoud”. Hij laat een artikel uit het Groentje zien. In navolging hierop is een idee bedacht om een workshop voor de mensen uit het veld te organiseren, zodat het erfgoed beter beschermd kan worden. Landschap Erfgoed Utrecht is hier ook enthousiast over geworden en doet hier graag met haar vrijwilligers aan mee. Ook is er een formulier bedacht waarop elementen van de Waterlinie uit het landschap in de Cultuurhistorische Atlas toegevoegd kunnen worden.

image
“Als je anders gaat kijken ga je andere dingen zien.”

Klimaatadaptatie

Er zijn een aantal opgaven die goed in het waterlinielandschap passen. Een daarvan is klimaatadaptatie. Als het klimaat veranderd krijg je te maken met droogte, hittestress en bodemdaling. Klimaat-adaptieve maatregelen die deze problemen kunnen verhelpen passen goed in het linielandschap. In samenwerking met HDSR is onderzocht welke gebieden hier geschikt voor zijn. Deze worden samengevat in een kansenkaart. De basis-laag is een kaart van onbebouwde inundatiegebieden. Er zijn aan de basiskaart lagen toegevoegd om ook koppelkansen met natuur en recreatie in beeld te brengen. “Hoe kun je gebieden beschermen, maar ook ontwikkelen en beter beleefbaar te maken?”

Oproep

Geef kansrijke gebieden door aan Willem. We gaan ervan uit dat we volgende pactbijeenkomst meer informatie kunnen delen over de kansenkaart.

Afsprakenkader Energie

Als Utrecht, NH, Gld, NB zijn we gezamenlijk siteholder en moeten we zorgen voor één beleid. In het hele Werelderfgoed moet een zelfde beleid gelden ten aanzien van zonnevelden of windturbines. Om die reden is er een afsprakenkader energie Hollandse Waterlinie in de maak. We willen ontwikkeling mogelijk maken, zonder daarmee de waarden aan te tasten. Er is al de ‘grote HIA Energie’, waarin een aantal denkrichtingen genoemd zijn over hoe hiermee om te gaan. Het afsprakenkader gaat verder, en werkt dit nader uit per gebied en situatie. Daarbij wordt ook gekeken naar wat het laadvermogen van een gebied is. Dit gebeurt in samenhang met de RES’en die gemaakt moeten worden. Het moet een bruikbaar document worden waar gemeenten en initiatiefnemers mee uit de voeten kunnen. Het resultaat waar we naartoe werken is: 1. Duidelijke redeneerlijn afsprakenkader 2. Zoneringskaarten 3. Toetsingsregels 4. Ontwerpprincipes 5. Voorbeeld casussen.

Wat is een gebiedsanalyse en wat kun je daarmee?

Joyce van Drunen is verantwoordelijk voor het proces, Wietske Dubelaar is verantwoordelijk voor de inhoudelijke ondersteuning.

Waarom een gebiedanalyse? in de nieuwe interim omgevingsverordening staat dat de kernkwaliteiten in acht moeten worden genomen en dat ze niet mogen worden aangetast. Dit komt voort uit de opdracht van het Rijk, het Barro (Bkl in de nieuwe Omgevingswet). Dit moeten alle provincies in hun verordening opnemen.

Wat zijn dan die kernkwaliteiten?

OUV kun je opdelen in drie grote aspecten (zie plaatje). Aangezien er bij de aanleg van de NHW echter gebruik is gemaakt van het bestaande landschap, verschillen die kernkwaliteiten per gebied. Daarom voeren we gebiedsanalyses uit. Dit is dus een analyse van de kernkwaliteiten van de Waterlinie per gebied.

Waar heb je dan mee te maken en waar moet je dan op letten?

Het gaat dus niet over het andere erfgoed of andere waarden in dit gebied. Een gebiedsanalyse vormt een bouwsteen voor verdere visievorming. Als eerste is er een gebiedsanalyse voor het gebied Laagraven gemaakt. Deze is onlangs vastgesteld door GS. Het bevat onder andere een zoneringskaart. Deze methodiek gaat nu ook toegepast worden op de volgende gebiedsanalyses. De bedoeling is dat voor het hele Werelderfgoedgebied gebiedsanalyses worden gemaakt. Allereerst voor het hoog dynamische gebied rondom Utrecht. Daarna de resterende gebieden, waaronder een aantal samen met de andere provincies. De methodiek en het proces zullen gaandeweg geëvalueerd worden.

Pilot Energielandschap Waverveen

Gertjan de Boer – gemeente de Ronde Venen

Gertjan geeft een introductie over de pilot. Hij zegt dat hij in gesprek is geraakt tijdens een bijeenkomst over duurzaamheid met een agrariër over zijn bedrijf in een natura 2000 gebied. De boer kwam naar de avond van duurzaamheid omdat hij zich afvroeg of hij zijn landschap kan gebruiken als energielandschap. De boer wist niet dat hij in Unesco Werelderfgoed viel. De consequentie hiervan is dat het omvormen naar energielandschap dan niet simpel is. Tegelijkertijd moet je je concluderen dat we bezig zijn met stikstof uitstoot en co2uitstoot in veengebieden, dus dit initiatief positief is. Wat kun je in dit geval deze boer dan bieden.Kunnen we in dit gebied de agrariër iets nieuws bieden en tegelijkertijd de Unesco-waarden versterken. Hij neemt ons mee in de resultaten. Vraag: Hoe kunnen we hem in de toekomst wel een alternatief bieden in dit landschap?

Nieuwsgierig naar hoe dit eruit ziet in het landschap?

Utrecht Food Freedom (UFF)

Missie
“Het landschap van de Nieuwe Hollandse Waterlinie functioneel gebruiken ter bevordering van duurzame en gezonde voedselcultuur in verstedelijkt gebied.”

Erik van Tooren - Thematrekker Ontwikkeling Duurzaam Gebruik Bij UFF is gezocht naar combinatie van duurzaam gebruik van de waterlinie met duurzaam voedsel. Ooit gestart met een evenment in 2018 op Fort 't hemeltje. Hier was een korte ketennetwerk van voedsel aanwezig. Inmiddels zijn we een aantal fases verder. De voedselagenda is in de maak, zowel bij provincie als bij de gemeente Utrecht. Ook door corona is een versnelling bereikt in de korte keten productie. Door verbinden, stimuleren, aanjagen willen we onze missie bereiken.

Deze publicatie is een verslag van de bijeenkomst PACT VAN RUIGENHOEK 28-10-2020.

Heb je vragen over de inhoud? Neem dan contact op nhw_sva@provincie-utrecht.nl of ga in gesprek met de PACT leden op de werkplaats waterlinies.