KENNISATELIER 30 JANUARI 2020


GEZONDE LEEFOMGEVING
#HOEDAN?!

Presentaties


  • Gezondheid in de Omgevingsvisie
    Gemeente Veenendaal

  • Instrumenten voor een gezonde leefomgeving
    RIVM

Werksessie #hoedan?!


  • Aanbevelingen en inrichtingsprincipes voor een gezonde leefomgeving

  • Maptable, de toegevoegde waarde van een digitale ontwerptafel voor ruimtelijke inrichting

  • Van normen naar waarden in gezondheidsbescherming

  • Betrekken van inwoners bij een gezonde leefomgeving

  • Een gezonde visie op de omgeving

Nicolette Rigter, directeur Publieke Gezondheid van de GGD regio Utrecht, verzorgde in de Foyer van het Huis voor de provincie de aftrap van het kennisatelier 'Gezonde leefomgeving: #hoedan?!' Dat deed zij samen met Rob van Muilekom, gedeputeerde gezonde leefomgeving van de provincie Utrecht, en Marcel Verweij, wethouder Vijfheerenlanden, DB-lid van de GGD regio Utrecht en bestuurlijk trekker 'Gezonde en inclusieve regio U10.


Doel van dit kennisatelier was tweeledig:


  1. Professionals uit het fysieke en sociale domein met elkaar in gesprek brengen over hoe gezondheid in de Omgevingsvisies een plek te geven.
  2. Inzicht geven in goede voorbeelden uit de regio en concrete instrumenten aanbieden die behulpzaam zijn bij dit vraagstuk.

Astrid Swart
Gemeente Veenendaal

Gemeente Veenendaal heeft gezondheid nadrukkelijk verbonden aan de Omgevingsvisie door het als ambitie op te nemen. Astrid Swart,

projectleider Ruimtelijke plannen, vertelde over de aanpak en het proces van totstandkoming en over de geleerde lessen.

Hanneke Kruize
RIVM

Hanneke Kruize, projectmanager en senior onderzoeker, nam de deelnemers mee in de Gids Gezonde Leefomgeving. Deze gids is ontwikkeld om van te leren, ervaringen te delen en inspiratie op te doen.

Vijf werksessies #hoedan?!

Deelnemers konden kiezen uit vijf verdiepende werksessies.

  1. Aanbevelingen en inrichtings-principes voor een gezonde leefomgeving.
  2. Maptable, de toegevoegde waarde van een digitale ontwerptafel voor ruimtelijke inrichting.
  3. Van normen naar waarden in gezondheidsbescherming.
  4. Betrekken van inwoners bij een gezonde leefomgeving.
  5. Een gezonde visie op de omgeving.


Je vindt hieronder per werksessie een korte impressie en een link naar de presentatie.

Aanbevelingen en inrichtingsprincipes voor een gezonde leefomgeving

Zo'n vijftien deelnemers analyseerden op basis van de inrichtingsprincipes uit de brochure ‘Aanbevelingen en inrichtingsprincipes voor een gezonde leefomgeving’ twee verschillende wijken in de regio Utrecht. Deze inrichtingsprincipes werden concreet gemaakt door aan de hand van luchtfoto's en een grote kaart te beoordelen hoe goed deze gebieden voldeden aan de diverse inrichtingsprincipes en welke mogelijkheden voor verbetering er zijn.


Tijdens de proefopdracht werd al snel duidelijk dat het belangrijk is om inwoners goed te betrekken bij de analyse en aanpak van een wijk. Voorkom dat je ‘van achter de tekentafel’ een oordeel geeft over een wijk en op basis daarvan veranderingen inzet. Dat kan spanning opleveren. "Het gaat om een balans tussen luisteren naar wat er speelt in een wijk en als overheid verantwoordelijkheid nemen, en daarin keuzes maken", aldus een deelnemer. Deelnemers zagen in de inrichtingsprincipes een mogelijk gespreksinstrument waarbij differentiatie en maatwerk erg belangrijk zijn.

Maptable, de toegevoegde waarde van een digitale ontwerptafel voor ruimtelijke inrichting

Na een korte introductie over de achtergrond en werking van het instrument, zoomden de deelnemers in op een praktijkcasus. Door het presentatiescherm te kantelen ontstond er een digitale ontwerptafel waar iedereen omheen kon staan.


Dit interactieve 3D instrument kan ieder willekeurig gebied visualiseren. Op basis van zogeheten themakaarten werd gedemonstreerd hoe de Maptable de scores berekent voor verschillende milieu- en duurzaamheidsthema's in een gebied. Met de Maptable kunnen bovendien wijzigingen in de inrichting van het gebied direct doorberekend worden en zichtbaar worden gemaakt. Hierdoor krijg je snel inzicht in de mogelijkheden om de omgevingskwaliteiten in een gebied te verbeteren. De Maptable stimuleert daarmee de samenwerking om zo te komen tot gezamenlijke keuzes.


Er werden veel vragen gesteld over de mogelijkheden van het instrument. Maar ook concludeerden deelnemers dat de Maptable nu erg op ruimtelijke ordening is ingericht: de sociale kant is onderbelicht. Een van deelnemers vatte samen: "De Maptable is een heel mooi instrument dat zeker bepaalde doelgroepen kan aanspreken, bijvoorbeeld omdat het erg visueel is. Het moet wel gezien worden als een van de mógelijke instrumenten om in te zetten, naast andere instrumenten/methoden."

Van normen naar waarden in gezondheidsbescherming

In twee groepen werd met behulp van bouwstenen voor een gezonde leefomgeving een casus over een nieuwe basisschool vlakbij de snelweg besproken. Wat kan een gemeente doen om het plan zo aan te passen dat de gezondheid van kinderen en personeel van de school zo goed mogelijk is gewaarborgd? Wat is de beïnvloedingsruimte en welke handvatten bieden de aangeboden bouwstenen?


Onder gezondheid moet ‘sociale waarde’ meer aandacht krijgen. Het is kiezen voor normen én waarden. Hoe verbind je die twee? Het kostenaspect dat meespeelt in dit soort vraagstukken werd uitgediept. Kiezen voor gezondheid levert op termijn meer op volgens deelnemers. Als je dit onderbouwt met cijfers, maak je de keuze voor de ontwikkelaars van een gezonde leefomgeving makkelijker. Kijk in de coalitieakkoorden naar de waarden van een coalitie, daar kun je als adviseur goed uit putten voor argumentatie voor een gezonde leefomgeving.


De ‘bouwstenen’ zijn getest en worden naar aanleiding van deze sessie aangepast.

Betrekken van inwoners bij een gezonde leefomgeving

De werksessie startte met de vraag aan deelnemers om aan de hand van een zelf gekozen foto toe te lichten wat zij belangrijk vinden in een gezonde leefomgeving. Opvallend vaak werd gekozen voor foto's van groen/bewegen en spelen/ontspannen. Het GGD-panelonderzoek liet vervolgens zien wat mensen volgens dit onderzoek vinden van hun eigen woonomgeving in relatie tot gezondheid.


Het delen van ervaringen over het betrekken van inwoners bij het inrichten van een gezonde leefomgeving stond centraal in het tweede deel van de werksessie. Onder meer de inzet van de digitale Leefplekmeter in de Amersfoortse wijk Nieuwland. Daar willen betrokken partijen tot één gebiedsplan komen, met inbegrip van leefbaarheid, veiligheid en gezondheid. In dat proces hebben eerst inwoners de Leefplekmeter ingevuld waarna de resultaten zijn besproken in een bijeenkomst. Het bleek een uitdaging om voldoende inwoners te betrekken.

Een gezonde visie op de omgeving

In een rollenspel met vijf verschillende beleidsadviseurs gingen deelnemers aan de slag met het maken van een Omgevingsvisie voor de gemeente 'Veelbelovendaal'. Zij kregen de opdracht om over het eigen vakgebied heen te kijken en met elkaar drie doelstellingen te formuleren voor een gezondere gemeente. De doelstellingen moeten meerdere gemeentelijke thema’s met elkaar verbinden. Alleen door integraal samen te werken kan een doelstelling bereikt worden.


Aan de tafels werd volop gebrainstormd. Dit leverde veel concrete acties op, deelnemers keken over het eigen vakgebied heen en legden daardoor volop verbindingen.

Een deelnemer reageerde enthousiast: "Je gaat er anders van denken, leuk!" Een ander realiseerde zich: “Voor nieuwe wijken ga je het heel anders doen, dan zet je gezondheid voorop. Met die blik zou je eigenlijk ook naar bestaande wijken moeten kijken.”

De organisatie van deze bijeenkomst is een samenwerking van GGD regio Utrecht en provincie Utrecht.

Contact