IN GESPREK MET..


HENRI KOOL

Henri Kool is strategisch directeur van de provincie Utrecht en heeft aan de wieg gestaan van het UtrechtLab. Inmiddels kunnen we de eerste verjaardag van het UtrechtLab vieren. Ter ere van dit moment gaan we in gesprek met Henri om erachter te komen wat de drijfveren zijn voor het ontstaan en de ontwikkeling van het UtrechtLab.

Van advies naar UtrechtLab grondbeginselen

Als strategisch directeur kreeg Henri de opdracht om het strategisch vermogen van de organisatie te vergroten. Maar waar begin je en hoe doe je dat? Een adviesgroepje van medewerkers had op dat moment net een rapport opgesteld met waardevolle informatie en adviezen over hoe je het strategisch vermogen kunt verbeteren. Dit rapport was de basis voor het ontstaan van het UtrechtLab.

Fysieke werkplek voor strategie

“Een gedachte die bij mij op kwam was het creëren van een fysieke plek om aan strategie te werken. Het is de kunst om nieuwe en innovatieve dingen die we doen zichtbaar te maken voor elkaar. En als we mensen bij elkaar kunnen brengen op deze fysieke plek, kunnen we er ook voor zorgen dat ze van elkaar leren,” licht Henri toe. “Op deze manier zijn de grondbeginselen voor het UtrechtLab ontstaan.”


Henri voerde in deze opstartfase veel gesprekken binnen de provincie. “Als een sneeuwbal rolde het idee door de organisatie en plakte er steeds meer vast aan de rollende bal. Onder leiding van Marielle Hoefsloot was een groot aantal betrokken collega’s bezig de fysieke werkplek voor strategie mogelijk te maken. Het was prachtig om te zien hoeveel er samengewerkt werd en welke energie dit opleverde.


Ik trad ondertussen zelf steeds meer op de achtergrond, maar het is een heel mooi voorbeeld van hoe we de functie van het UtrechtLab in dit gebouw bedoeld hebben. Als blikvanger, energizer en iets waarvan ik hoop dat mensen zich afvragen wat er daar in het Lab gebeurt.”

Hoofdbrekers en draagvlak creëren

Bij het realiseren van een idee zijn er ook altijd een paar hoofdbrekers. Henri had er zeker een paar: Wat als het UtrechtLab er staat en er vervolgens niks gebeurt?Hoe zorg je voor de juiste bezetting? Hoe zorg je ervoor dat de juiste dingen gebeuren? En vooral, hoe maak je het een zinvol Lab voor iedereen in deze organisatie?


“De belangrijkste uitdaging is om breed draagvlak te krijgen voor het UtrechtLab,” legt Henri uit. “Het was daarom belangrijk om een aantal strategische allianties, aan te gaan met externe partijen. Zij kunnen ons bijvoorbeeld verder helpen in het denken over transitiemanagement en innovatie. Door met een paar serieuze partijen een verband aan te gaan, legitimeer je ook dat het niet een hobby is van een paar mensen binnen de provincie Utrecht, maar een manier van werken die veel breder in de samenleving belangrijk wordt gevonden en ons helpt bij het verder brengen van de maatschappelijke opgaven waarvoor we staan.”


“Via het duurzaamheidsprogramma kwamen we bijvoorbeeld in contact met Derk Loorbach (directeur DRIFT),” vervolgt Henri. “En die had een keigoed verhaal. Hij bood een simpel model om in te zien dat transitiemanagement heel vaak leidt tot spagaatsituaties van de overheid. Het is de paradox dat je het systeem waar je de hoeder van bent, ook zelf aan het ondermijnen bent.”

Enorm trots

Het UtrechtLab bestaat inmiddels ruim een jaar. We zijn uiteraard benieuwd naar hoe Henri dit spannende jaar ervaren heeft en of het UtrechtLab is geworden, zoals het bedoeld was. “Als ik een jaar geleden wist welke vorm het UtrechtLab nu heeft, had ik er meteen voor getekend,” zegt Henri met een brede glimlach. “Ik ben enorm trots op wat er nu staat.”


Henri ziet het Lab als een transparant, open en creatief platform waar we vooral mensen, kennis en opgaven verbinden. “Het UtrechtLab fungeert als een ‘hub’ waar mensen elkaar ontmoeten, enthousiast worden, van elkaar leren en stappen kunnen zetten.Er is bijvoorbeeld een grote bijeenkomst geweest over circulaire economie. Deze dag was doordrenkt van transitie-denken, waar ook het model van Derk Loorbach een grote rol speelde.

En dat dan 200 interne en externe mensen enthousiast zijn maakt dat we grote stappen zetten. Ik vind het heel gaaf dat we dat mee hebben helpen bereiken.”

Ook de vele inhoudelijke bijeenkomsten die plaats vonden bij het UtrechtLab maken Henri trots. “Het Ringpark is daar een goed voorbeeld van. Het is een concept van Paul Roncken. Dat is enorm tot leven gekomen en het UtrechtLab heeft hierin een katalysator-functie gehad. We hebben veel mensen van buiten naar het Lab toegetrokken, maar we zijn ook naar stakeholders en samenwerkingspartners toe geweest. Bijvoorbeeld in Woerden en Veenendaal. Ook prachtige voorbeelden van strategische sessies die tot vernieuwende inzichten hebben geleid en kennisdeling.”

Realistisch zijn

Uiteraard zijn er ook voldoende verander- en verbeterpunten. Henri vertelt dat hij geleerd heeft dat je goed moet kijken naar wat realistisch is. “Zo heb ik geleerd dat je het UtrechtLab niet de opdracht moet geven organisatieleren ‘te regelen’, maar dat zij dit wel kan faciliteren en ondersteunen. Daar gaan we verder mee aan de slag, maar in een ondersteunende rol. Dat zou bijvoorbeeld kunnen rond opgavegericht werken. Verder hebben we afgelopen jaar veel uitgeprobeerd. De vraag is nu ook wat we daarvan willen laten beklijven en hoe we dat borgen."


Andere manier van werken

Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Dat geldt ook voor de manier waarop wij werken, die in een snel tempo verandert. Steeds meer werken we vanuit een data en informatie gedreven wereld. Daarom moeten we nieuwe manieren en instrumenten vinden om ons werk te doen. Je doet je werk niet meer zoals vroeger alleen binnen de organisatie, maar ‘buiten de organisatie’ wordt een steeds belangrijker onderdeel. “Ik denk dat het gaat om het zoeken van verbindingen en allianties aangaan. We moeten daarin vooral ook kijken naar de inhoud.

Ons afvragen: welke maatschappelijke opgave zie ik of welke kluwen van opgaven zie ik? Welke mensen maken zich daar druk om? En als je dan naar de inhoud van de opgave kijkt en naar het krachtenveld, welke rol kan de provincie daarin vervullen? Het draait om aangesloten zijn op de wereld om je heen en op de tijdgeest. Hierin kan het UtrechtLab een goede rol spelen.”


UtrechtLab is er ook voor jou

Zoals hiervoor geschetst is er meer dan voldoende aanleiding om het UtrechtLab breed te betrekken in de organisatie. "Niet voor iedereen is transitie of strategie even voelbaar in het dagelijks werk, maar we hebben er allemaal mee te maken. Uiteindelijk gaat het steeds om de vraag of we de goede dingen doen. En of we die dingen goed doen. Het is belangrijk om deze vragen regelmatig te stellen. Bij de beantwoording kan het Lab helpen.

“Ik hoop dat zo veel mogelijk mensen denken: als ik in het UtrechtLab kom, kom ik er wijzer en geïnspireerd vandaan. Dat gevoel wil ik organiseren met het UtrechtLab. Denk dus niet te gauw: dat UtrecthLab is niet voor mij,” besluit Henri.