01


Eindrapportage van vier jaar experimenteren met inhoud en werkwijzen

INLEIDING

Opzet Innovatieprogramma Fysieke Leefomgeving

Het Innovatieprogramma Fysieke Leefomgeving is een ondersteunend programma. Het programma faciliteerde de afgelopen vier jaar projecten in verschillende beleidsvelden, getrokken door projectleiders in die beleidsvelden. De projecten vallen onder portefeuilles van verschillende gedeputeerden. Het programma bood een veilige experimenteeromgeving aan deze projecten in de lijnorganisatie.

“Als we bij een ingewikkelde casus geen vorderingen maken met onze partners, dan komt dat vaak niet door de inhoud maar door de manier waarop we ons samenwerkingsproces inrichten.”

Toen het Programmaplan 2016-2019 van het Innovatieprogramma Fysieke Leefomgeving (IFL) aan Provinciale Staten (PS) werd voorgelegd, ontstond een korte discussie over de verhouding tussen kaderstelling en het zoeken naar onorthodoxe werkwijzen mét soms onverwachte uitkomsten. Bij de vaststelling van het Programmaplan overheerste echter het gevoel: dit moeten we willen, wij moeten onszelf af en toe opnieuw durven uitvinden in onze relatie met initiatiefnemers en partners. PS hebben bij de start van het IFL zelf acht casussen benoemd die verbonden zijn aan even zoveel maatschappelijke opgaven. En daarbij gaven zij ook een doorkijkje naar mogelijke andere casussen, met ruimte voor de actualiteit.


Voor u ligt de eindrapportage van vier jaar experimenteren met inhoud en met nieuwe instrumenten, nieuwe werkwijzen, nieuwe samenwerkingsvormen. Deze eindrapportage borduurt voort op de (vindingrijke!) voortgangsbrieven die we jaarlijks hebben uitgegeven. De voortgang van vijftien casussen is beschreven, soms ook door de ogen van de initiatiefnemers. Wat was het doel? Wat is er van gekomen? Waar hadden we last van? Wat leren we hier van?


Met name met het programma Implementatie Omgevingswet is en wordt nauw samengewerkt, juist met het oog op gebiedsgeïntegreerd werken en samenwerking met gemeenten. Daarnaast zijn ervaringen gedeeld met het Integraal Gebiedsontwikkelingsprogramma en ook met projectleiders van gebiedsprojecten buiten de IFL-casussen.

De meeste casussen zijn inmiddels door het IFL losgelaten. Sommige casussen hadden daarmee hun doel bereikt, andere hebben daarna op eigen kracht verdere vorderingen gemaakt. En enkele zijn vervolgens alsnog gestrand, ook dat hoort helaas bij experimenteren. Een enkele casus, zoals ‘Vliegwiel van gemeenschapskracht’, loopt nog door in 2020 en wordt meegenomen in het nieuwe programmaplan voor het IFL 2020-2023.

AANBEVELINGEN

De lessen die we getrokken hebben uit deze zoektochten zijn verwoord in aanbevelingen. Deze aanbevelingen zijn van betekenis voor de hele, ambtelijke en bestuurlijke, organisatie. Ze zijn niet altijd heel nieuw en dat betekent helaas dat we sommige zaken nog steeds niet goed oppakken. Er valt nog veel aan scherpte en alertheid te winnen.


Vaak zijn de lessen verbonden aan verwachtingsmanagement. Zijn wij naar initiatiefnemers wel duidelijk in welke overheidsrol wij met hen aan tafel zitten? Verifiëren we geregeld of we het beoogde doel nog steeds delen? Hebben wij een juist beeld van het draagvlak dat de initiatiefnemers naar hún achterban hebben? Worden wij gezien als tijdelijke geldschieter? Welke sentimenten uit het verleden spelen ons parten?


Dit soort vragen horen wij, ambtelijk én bestuurlijk, onszelf steeds te stellen willen wij effectief zijn in onze samenwerking. Want aannames zijn snel gedaan, maar lang niet altijd juist. En zo kan ongemerkt energieverlies bij partners ontstaan, teleurstelling over het optreden van ‘de overheid’ en zelfs weerstand bij een verder vervolg.

De aanbevelingen zijn gedeeld met andere provinciale programma’s en worden in 2020 ook breder voorgelegd aan de provinciale organisatie, zodat bij de start van nieuwe (gebieds)projecten alle antennes beter staan uitgeschoven.

NIEUWE UITDAGINGEN

Aan nieuwe uitdagingen geen gebrek. En de Omgevingswet blijft vragen om vernieuwing. Vooral in de wijze waarop de overheid, in al haar geledingen, efficiënt en effectief in een vroeg stadium de samenwerking zoekt met initiatiefnemers. Het Coalitieprogramma 2019-2023 verzoekt om een voortzetting van het innovatieprogramma. Het Programmaplan IFL 2020-2023 zal in voorjaar 2020 aan PS ter vaststelling worden aangeboden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het gesprek dat PS voeren over de voorliggende eindrapportage.