Maatschappelijke opgave: Groengebieden beter benutten

De plannen van veel groengebieden rond de stad Utrecht stammen uit de jaren ’80 van de vorige eeuw. De gebieden moesten voorzien in een lokale en regionale behoefte om te recreëren en waren vooral ‘tekentafelplannen’. Sommige van deze gebieden werden anno 2016 niet optimaal bezocht, terwijl een groeiende stad steeds meer behoefte heeft aan groengebieden en verbindingen tussen de stad en het omliggende land. Daarnaast is de financiering van het beheer en onderhoud een punt van zorg. In deze opgave is gezocht naar andere financieringsconstructies en een betere benutting van de gebieden.

Maatschappelijke opgave: Natuurlijk ontwikkelen

Natuurbeheer, natuurontwikkeling en een hogere biodiversiteit zijn belangrijke provinciale ambities. Maar de praktijk blijkt weerbarstig: goede initiatieven komen lang niet altijd van de grond. In deze maatschappelijke opgave is in de casussen gezocht naar mogelijkheden om provinciale ambities en particuliere initiatieven op een effectieve manier met elkaar verknopen.

Maatschappelijke opgave: Energietransitie faciliteren

De energietransitie staat hoog op de provinciale agenda. De provincie Utrecht ziet voor zichzelf een rol om de transitie haalbaar en betaalbaar te maken voor iedereen, met actieve steun aan initiatieven vanuit de maatschappij. In het coalitieakkoord 2016-2019 was de energietransitie een van de dertien strategische trajecten. En ook in het huidige coalitieakkoord is het een van de hoofdopgaven.

Om de energietransitie te faciliteren zijn andere manieren van werken en andere invalshoeken nodig. Met nog meer oog dan voorheen voor het maatschappelijk draagvlak en afgewogen met andere provinciale belangen. In deze opgave zijn nieuwe processen en de rol van de provincie onderzocht met als doel om meer meters te kunnen maken in het transitieproces.

Maatschappelijke opgave: Bodemdaling te lijf gaan

Veenweidegebieden zijn gevoelig voor bodemdaling. Als de bodemdaling niet voldoende geremd wordt, brengt dat grote maatschappelijke kosten met zich mee. Dit zijn onder andere kosten voor herstel van infrastructuur, waterbeheer en immateriële kosten van CO2 uitstoot en kwaliteit van het landschap. Het maatschappelijk vraagstuk wordt daardoor steeds urgenter. Ondanks alle kennis die er inmiddels is, nog niet goed duidelijk hoe toekomstbestendige scenario’s voor de veenweiden tot stand moeten komen. Het is daarom zaak de toekomst naar voren te halen en dit te vertalen naar het heden.

Maatschappelijke opgave: Klimaatadaptatie omarmen

Klimaatbestendig en waterrobuust ontwerpen krijgt steeds meer in de volle breedte aandacht op overheidsniveau. De provincie Utrecht neemt haar verantwoordelijkheid om klimaatadaptatie te integreren in haar ambities, programma’s en projecten. In deze opgave is de afgelopen jaren gezocht naar inzicht in de opgaven. En naar de verbinding tussen partijen, zoals waterschappen, provincie en gemeenten, en thema’s.

Maatschappelijke opgave: Functies wijzigen in het landelijk gebied

Door de schaalvergroting in de landbouw groeit een deel van de agrarische bedrijven, maar er stoppen ook veel boeren. Leegstand, ondermijning en verrommeling liggen op de loer. Het is een uitdaging het landelijk gebied vitaal te houden. In deze opgave werd onderzocht of een loket voor vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing (VAB-loket) kan resulteren in een versnelling van sloop en/of hergebruik en hoe daarbij tevens een verbinding gemaakt kan worden met andere maatschappelijke opgaven.

Maatschappelijke opgave: Kleine kernen blijven gezond

Provinciale Staten hebben bij aanvang van het IFL gevraagd om ‘kleine kernen’ als maatschappelijke opgave toe te voegen aan het innovatieprogramma, en om de situatie van de Utrechtse kleine kernen beter in beeld te brengen. Het accent lag daarbij op het achterhalen van relevante vraagstukken die in kleine kernen spelen en op het onderzoeken op welke manieren vitale ontwikkeling en instandhouding van benodigde voorzieningen van kleine kernen bevorderd kunnen worden. Daarnaast speelde de vraag of er in de kleine kernen behoefte is aan het ontwikkelen van meer gemeenschapsgevoel en/of aan een meer gezamenlijke identiteit. En als die behoefte er was, hoe de betrokkenheid van inwoners bij hun kleine kernen kan worden vergroot.

Allereerst is via een onderzoek, samen met het CBS en de Universiteit Utrecht, een helder en actueel beeld van de Utrechtse kleine kernen geschetst. Het onderzoek gaf aan dat er geen aanwijzingen zijn voor ‘grote’ problemen en dat aansluiten bij initiatieven ‘van onderop’ als aanpak het meest voor de hand ligt. Ook blijkt dat het accent bij het versterken van leefbaarheid in kleine kernen zou moeten liggen op initiatieven die gericht zijn op kwetsbare groepen (wonen en vervoer) en op initiatieven die de sociale cohesie en zelfredzaamheid binnen lokale gemeenschappen stimuleren.

Maatschappelijke opgave: Multimodale knooppuntontwikkeling

De bereikbaarheid van de regio Utrecht is goed maar kwetsbaar. Willen we de Utrechtse regio op termijn bereikbaar houden, dan moeten we ons sterk maken voor de ontwikkeling van multimodale knooppunten. Dat vraagt om goede afstemming tussen ruimtelijke activiteiten en het bestaande, multimodale infrastructurele netwerk. De verschillende waarden (vervoers- en verblijfswaarden, economische en recreatieve waarden, vestigings- en woonwaarden) moeten zodanig met elkaar verbonden worden dat de knooppunten optimaal gebruikt kunnen worden.

Maatschappelijke opgave: Omgevingsgerichter wegen

Elke provinciale weg heeft zijn eigen omgeving. Daarbij gaat het niet alleen om de fysieke, maar ook om de maatschappelijke omgeving. Bij aanpassingen en bij beheer en onderhoud van provinciale wegen, bijvoorbeeld vanwege de trajectbenadering, meldt die omgeving zich steeds vaker met initiatieven, ideeën en voorstellen die de eigenlijke scope overstijgen. Deze opgave was een zoektocht naar hoe om te gaan met en ruimte te bieden aan deze ideeën en initiatieven en daarmee de infrastructuur in onze provincie tot visitekaartje van een gebied laten worden. Een gebied waar ook de aan- en omwonenden trots op zijn.